Σελίδα 1 από 2 12 ΤελευταίαΤελευταία
Εμφάνιση αποτελεσμάτων : 1 έως 10 από 11

Θέμα: Πασχαλινά έθιμα

          
   
  1. #1
    Εγγραφή
    05-07-2009
    Μηνύματα
    12.143
    Ευχαριστώ
    8.168
    Εχει 12.644 Ευχαριστώ σε 7.107 Posts

    Favorite Πασχαλινά έθιμα

    Ο Λάζαρος


    Το "Λαζαροσάββατο", το Σάββατο δηλαδή πριν από τη Μεγάλη Βδομάδα,
    ο λαός γιορτάζει την πρώτη Λαμπρή, την "Έγερση" του φίλου του Χριστού,
    του "αγέλαστου" Λάζαρου.

    Αγέλαστος Λάζαρος

    Ο φόβος και ο τρόμος για όσα γνώρισε στον άλλο κόσμο άφησαν
    τόσο βαθιά σημάδια στην ψυχή του Λάζαρου που, λέει η παράδοση,
    μετά την Ανάσταση του δε γέλασε παρά μόνο μια φορά.
    Είδε κάποιον χωρικό στο παζάρι να κλέβει μια στάμνα και να φεύγει κρυφά.
    "Βρε τον ταλαίπωρο, είπε. Για ιδές τον πώς φεύγει με το κλεμμένο σταμνί.
    Ξεχνάει ότι κι αυτός είναι ένα κομμάτι χώμα, όπως και το σταμνί.
    Το 'να χώμα κλέβει τ' άλλο. Μα δεν είναι να γελούν οι πικραμένοι;
    "
    και χαμογέλασε.
    Ομοίωμα του Λάζαρου Λαζαρικά

    Στα περισσότερα μέρη της Ελλάδας για να απεικονίσουν την Ανάσταση του Λάζαρου,
    να συμβολίσουν δηλαδή τη Νίκη του Χριστού απέναντι στο θάνατο,
    αλλά παράλληλα και για να υποδηλώσουν την ανάσταση της φύσης, έφτιαχναν ένα ομοίωμα του Λάζαρου.
    Την παραμονή της γιορτής ή, σε πολλά μέρη, ανήμερα την "πρώτη Λαμπρή",
    τα παιδιά, κρατώντας το "Λάζαρο", έκαναν τους αγερμούς τους.
    Γύριζαν στα σπίτια και τραγουδούσαν τα "λαζαρικά", για να διηγηθούν την ιστορία του αναστημένου φίλου του Χριστού και να πουν παινέματα στους νοικοκυραίους.
    Στην Ήπειρο μάλιστα, στις κτηνοτροφικές περιοχές, χτύπαγαν ταυτόχρονα και μεγαλοκούδουνα.

    "Πες μας Λάζαρε τι είδες
    εις τον ¶δη που επήγες.
    Είδα φόβους, είδα τρόμους,
    είδα βάσανα και πόνους,
    δώστε μου λίγο νεράκι
    να ξεπλύνω το φαρμάκι,
    της καρδούλας μου το λέω
    και μοιρολογώ και κλαίω.
    Του χρόνου πάλι να 'ρθουμε,
    με υγεία να σας βρούμε,
    και ο νοικοκύρης του σπιτιού
    χρόνια πολλά να ζήσει,
    να ζήσει χρόνια εκατό
    και να τα ξεπεράσει."


    Τα "λαζαρικά" από τόπο σε τόπο έχουν πολλές παραλλαγές.



    Στη Στερεά Ελλάδα, τη Μακεδονία και τη Θράκη στο έθιμο έπαιρναν μέρος μόνο κορίτσια, οι "Λαζαρίνες" ή "Λαζαρίτσες", έτσι εύρισκαν την ευκαιρία
    να γίνουν γνωστές και σαν υποψήφιες νύφες.

    ' Ήρθε ο Λάζαρος ήρθαν τα βάγια
    ήρθε η Κυριακή που τρων τα ψάρια...."


    Με στεφάνια από λουλούδια στα μαλλιά και πολύχρωμες κορδέλες, οι Λαζαρίνες προαναγγέλλουν αύριο, τραγουδώντας, την ανάσταση του Λαζάρου. Είναι τα κάλαντα του Λαζάρου.

    Για μια ακόμη χρονιά το λύκειο Ελληνίδων, πιστό στις παραδόσεις, τα ήθη και τα έθιμα, αναβιώνει το πανάρχαιο έθιμο «Λαζαρίνες». Κορίτσια μέχρι 12 ετών ντύνονται Λαζαρίνες με τοπικές ενδυμασίες και τραγουδουν τα κάλαντα του Λαζάρου σε φορείς της πόλης αλλά και στους κατοίκους της. Το χρηματικό ποσό που θα συγκεντρώσουν θα το διαθέσουν σε φιλανθρωπικούς σκοπούς.

    Στην Τερπνή Σερρών την παραμονή του Λαζάρου, κορίτσια, που ονομάζονται Λαζαρίνες, μαζεύουν λουλούδια με τα οποία...
    στολίζουν ένα καλαθάκι. Την ημέρα της εορτής, φορώντας τοπικές ενδυμασίες και κρατώντας το καλαθάκι τους, πηγαίνουν σε όλα τα σπίτια του χωριού, τραγουδώντας τα κάλαντα του Λαζάρου…

    '' Ήρθε ο Λάζαρος ήρθαν τα βάγια
    ήρθε η Κυριακή που τρων τα ψάρια.


    Σήκω Λάζαρε και μην κοιμάσαι
    ήρθε η μάνα σου από την Πόλη
    σου Άφερε χαρτί και κομπολόι (καλαμάρι)
    γράψε Θόδωρε γράψε Δημήτρη
    γράψε Λεμόνα και κυπαρίσσι
    οι κοτούλες σας αυγά γεννούνε
    δώστε μας και μας κανα αυγουλάκι
    να χαρούμε κι εμείς λιγάκι.


    Το Λάζαρο-το Λάζαρο
    τΆ αυγό το καλαθάκι
    το καλαθάκι θέλει αυγό
    κι τσέπες μας κακόσες.


    Εμείς εδώ δεν ήρθαμε
    να φάμε και να πιούμε
    αλλά σας αγαπήσαμε
    κι ήρθαμε να σας δούμε.
    Και του χρόνου."


    Για "Λάζαρο" βαστούσαν έναν ξύλινο κόπανο για τα ρούχα, τυλιγμένο με παρδαλά κομμάτια από πανιά, ίδιο μωρό.
    Σε άλλα μέρη πάλι έντυναν με χτυπητά πολύχρωμα υφάσματα μια ρόκα,
    μια κούκλα, έναν καλαμένιο σταυρό και τα στόλιζαν με κορδέλες και λουλούδια.

    Στη Σκύρο έπαιρναν την τρυπητή κουτάλα, "τη σιδεροχουλιάρα".
    Έβαζαν σε κάθε τρύπα και από ένα άσπροπούλι -άσπρη μαργαρίτα-
    ένα κόκκινο γαρίφαλο για στόμα και σχημάτιζαν το πρόσωπο.
    Έδεναν σταυρωτά πάνω στην κουτάλα ένα ξύλο, για να κάνουν τα χέρια,
    της φορούσαν και ένα πουκαμισάκι ή ένα μωρουδίστικο ρούχο και
    ο "Λάζαρος" ήταν έτοιμος.

    Γύριζαν τα παιδιά από σπίτι σε σπίτι τραγουδώντας και οι νοικοκυρές τους έδιναν αυγά, λεφτά ή ό,τι άλλο είχαν. Πάντα όλοι κάτι έβρισκαν να δώσουν.

    Κι όταν θέλαν για κάποιον να πούνε πως ήταν τσιγκούνης έλεγαν:
    "Ποτέ του αυγό δεν έδωσε, ούτε τ' αγίου Λαζάρου!"

    Στα Τρίκαλα τα αυγά που συγκέντρωναν οι Λαζαρίνες, οι μητέρες τους τα έβαφαν κόκκινα και τα κρατούσαν σε ξεχωριστό μέρος. Όταν ήθελαν να περιποιηθούν έναν επισκέπτη από αυτά τα αυγά του έδιναν, του Λαζάρου.

    Σε μερικά μέρη τη θέση του "Λάζαρου" έπαιρνε ένα καλάθι
    στολισμένο με λουλούδια και με πολύχρωμες κορδέλες.

    Στην Κρήτη έκαναν έναν ξύλινο σταυρό και τον στόλιζαν με ορμαθούς
    από λεμονανθούς και αγριόχορτα με κόκκινα λουλούδια, τις μαχαιρίτσες.

    Στην Κύπρο συναντάμε το έθιμο της αναπαράστασης, στην αρχαιότερη μορφή του.
    Ο θεός πεθαίνει στην ακμή της νιότης του και αμέσως ανασταίνεται,
    όπως ο ¶δωνης στους αρχαίους Έλληνες.
    Έντυναν ένα παιδί με κίτρινα λουλούδια, έτσι ώστε ούτε το πρόσωπο του δε φαινόταν. Σε κάθε σπίτι που πήγαιναν, όταν άρχιζαν τα άλλα παιδιά να τραγουδούν, ξάπλωνε και υποκρινόταν το νεκρό, όταν όμως έλεγαν το "Λάζαρε δεύρο έξω" σηκωνόταν.

    Το ίδιο έθιμο συναντάμε και στην Κω. Το παιδί που αναπαριστούσε το Λάζαρο,
    τυλιγμένο σε ένα σεντόνι, ήταν και αυτό στολισμένο με κίτρινα λουλούδια.
    Αμοιβή της παρέας για την αναπαράσταση τα αυγά για το δάσκαλο.
    Τα πιο μεγάλα παιδιά, οι "πρωτόσχολοι", έπαιρναν την εικόνα του Λάζαρου,
    την έβαζαν πάνω σε μια ειδική κατασκευή που στόλιζαν με δεντρολίβανο
    -ήταν, λέει, η Βηθανία, η πατρίδα του- και γύριζαν στις στάνες.
    Οι βοσκοί τους φίλευαν αυγά, τυριά και μυζήθρες για τις λαμπρόπιτες.

    Λαζαρούδια Λαζαράκια Λαζάρηδες

    Για την ψυχή του Λάζαρου οι γυναίκες ζύμωναν ανήμερα το πρωί ειδικά κουλούρια,
    τους "λαζάρηδες", τα "λαζαρούδια" ή και "λαζαράκια".

    "Λάζαρο δεν πλάσεις, ψωμί δεν θα χορτάσεις"
    έλεγαν, μια και ο αναστημένος φίλος του Χριστού πίστευαν πως είχε παραγγείλει: "Όποιος ζυμώσει και δε με πλάσει, το φαρμάκι μου να πάρει..
    ."



    Στα "λαζαράκια" έδιναν το σχήμα ανθρώπου σπαργανωμένου, όπως ακριβώς παριστάνεται ο Λάζαρος στις εικόνες.
    Όσα παιδιά είχε η οικογένεια τόσους "λαζάρηδες" έπλαθαν και στη θέση των ματιών έβαζαν δυο γαρίφαλα.
    Στην Κω οι αρραβωνιασμένες θα έφτιαχναν ένα λαζαράκι σε μέγεθος μικρού παιδιού, γεμισμένο με χίλια δυο καλούδια και κεντημένο σχεδόν σαν τις κουλούρες του γάμου,
    για να το στείλουν στο γαμπρό.
    Τα "λαζαρούδια" πολλές νοικοκυρές τα γέμιζαν με αλεσμένα καρύδια, αμύγδαλα, σύκα, σταφίδες, μέλι, πρόσθεταν πολλά μυρωδικά και τα παιδιά ξετρελλαίνονταν να τα τρώνε ζεστά.


    Πηγή: Έθιμα του Πάσχα - ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ - ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ


    http://www.ultragreek.com/forums/image.php?u=11&type=sigpic&dateline=1249092689

  2. Οι παρακατω 2 χρήστες σε ευχαριστούν Anatolh για το θέμα αυτό:

    geodon (17-04-11), hammer (16-04-11)

  3. #2
    Εγγραφή
    05-07-2009
    Μηνύματα
    12.143
    Ευχαριστώ
    8.168
    Εχει 12.644 Ευχαριστώ σε 7.107 Posts

    Favorite Απάντηση: Πασχαλινά έθιμα

    Η παπαρούνα και ο κοκκινολαίμης



    Όταν σταυρώθηκε ο Χριστός, ένα καφετί πουλάκι μ' άσπρο λαιμό πέταξε πάνω από το άγιο Κεφάλι του Χριστού, που το έσφιγγε ένα αγκάθινο στεφάνι, ενώ ένα μικρό άσπρο λουλούδι είχε ανθίσει στη βάση του Σταυρού.
    Το μαρτύριο του Θεανθρώπου έθλιβε το πουλί και το λουλούδι.
    Το πουλάκι θέλοντας ν' απαλύνει τον πόνο του Χριστού, τράβηξε το ένα αγκάθι. Σταλαγματιές από το αίμα Του έπεσαν στο λαιμό του πουλιού κι άλλες κύλησαν πάνω στο λουλούδι, που άνοιξε τα πέταλά του όσο πιο πολύ γινόταν για να τις δεχτεί.
    Μονομιάς ο λαιμός του πουλιού και τα πέταλα του λουλουδιού βάφτηκαν κόκκινα.
    Έτσι, το αίμα του Χριστού χάρισε στον κοκκινολαίμη και στην παπαρούνα κόκκινο χρώμα.





    http://www.ultragreek.com/forums/image.php?u=11&type=sigpic&dateline=1249092689

  4. Οι παρακατω 3 χρήστες σε ευχαριστούν Anatolh για το θέμα αυτό:

    geodon (17-04-11), hammer (16-04-11), takisote (16-04-11)

  5. #3
    Εγγραφή
    02-04-2010
    Μηνύματα
    6.654
    Ευχαριστώ
    1.231
    Εχει 10.708 Ευχαριστώ σε 4.763 Posts

    Προεπιλογή Απάντηση: Πασχαλινά έθιμα

    Η Μεγάλη Εβδομάδα στη Λευκάδα

    Του Γιάννη Ζαμπέλη
    Πρώτη δημοσίευση: εβδομαδιαία εφημερίδα «Τα Νέα της Λευκάδας» (Πάσχα 2005)


    Εισαγωγικό σημείωμα α΄μέρους

    Η εβδομάδα πριν το Πάσχα ονομάστηκε Μεγάλη από τους πρώτους κιόλας χριστιανικούς αιώνες, διότι μεγάλα και κοσμοσωτήρια γεγονότα συνέβησαν στη διάρκειά της. Κέντρο αυτών των γεγονότων είναι βεβαίως τα άγια Πάθη, η θεόσωμη Ταφή και η ένδοξη Ανάσταση του Κυρίου.
    Καθεμιά από τις μέρες της Μεγάλης Εβδομάδας είναι αφιερωμένη σε κάποιο πρόσωπο ή γεγονός. Η υμνολογία και τα αγιογραφικά αναγνώσματα, ιδιαιτέρως κατανυκτικά, συνταιριάζουν και μας βοηθούν να κατανοήσουμε και να βιώσουμε αληθινά τα Πάθη και την Ανάσταση του Κυρίου. Λεει χαρακτηριστικά ένας ύμνος: «Συμπορευθώμεν αυτώ και συσταυρωθώμεν… ίνα και συζήσωμεν αυτώ…»
    Το σύντομο αυτό αφιέρωμα των «Ν.τ.Λ.» δεν είναι παρά ένα ημεροδρόμιο της Μεγάλης Εβδομάδας. Ξεκινώντας από το Σάββατο του Λαζάρου και κλείνοντας με την Κυριακή του Πάσχα, θα προσπαθήσουμε i. να προσεγγίσουμε το τιμώμενο κάθε μέρα πρόσωπο ή γεγονός, ii. να μάθουμε (οι νεώτεροι) ή να θυμηθούμε (οι παλιότεροι) πώς γιορτάζονταν οι «άγιες μέρες» στην Λευκάδα παλιότερα (κυρίως στην πόλη, την Αγια-Μαύρα) και iii. να ενημερωθούμε για το πώς θα γιορτάσουμε φέτος τα Πάθη και την Ανάσταση του Θεανθρώπου στη Λευκάδα.
    Κέντρο αυτού του «οδοιπορικού» είναι η Θεία Λατρεία. Και τούτο διότι Μεγάλη Εβδομάδα χωρίς λατρευτική ζωή δεν έχει κανένα νόημα. Στην Εκκλησία σταυρώνεται ο Χριστός και ανασταίνεται. Εκεί γίνεται η αληθινή γιορτή. Εκεί παρατίθεται το αληθινό Δείπνο, της Ευχαριστίας. Όλα τα άλλα (έθιμα, διατροφικές συνήθειες κτλ.) γύρω από την εκκλησιαστική ζωή περιστρέφονται και απΆ αυτήν νοηματοδοτούνται. Αυτό δεν σημαίνει όμως πως δεν θα αναφερθούμε στα μεγαλοβδομαδιάτικα και τα πασχαλινά έθιμα -όσα επιβιώνουν κι όσα χάθηκαν.
    Ζητούμε την κατανόηση των αναγνωστών για τις ατέλειες του αφιερώματος και περιμένουμε τις υποδείξεις σας για τη βελτίωσή του.


    Μεγάλη Δευτέρα – Μεγάλη μαχαίρα
    Μεγάλη Τρίτη – Μεγάλη θλίψη (ή ο Χριστός εκρίθη)
    Μεγάλη Τετάρτη – Μεγάλο χάλι (ή ο Χριστός στον ¶δη)
    Μεγάλη Πέμπτη – Μεγάλο ντέρτι (ή ο Χριστός επέμφθη)
    Μεγάλη Παρασκευή – Μεγάλη και φοβερή (ή μεγάλη υπομονή)
    Μεγάλο Σαββάτο – Χαρές γιομάτο (ή Μέγα Σάββα – μέγα θαύμα)




    Σάββατο του Λαζάρου

    Το Σάββατο της εβδομάδας πριν την Κυριακή των Βαΐων η Εκκλησία τιμά την Ανάσταση του Λαζάρου. Ο Λάζαρος ήταν φίλος αγαπημένος του Χριστού. Αρρώστησε όμως βαρειά και πέθανε. Τέσσερις μέρες μετά το θάνατό του, φτάνει ο Ιησούς με τους μαθητές Tου στην πατρίδα του Λαζάρου, τη Βηθανία. Οι αδερφές του τετραήμερου νεκρού, Μάρθα και Μαρία, Τον υποδέχονται. Του δείχνουν πού είναι θαμμένος ο αδερφός τους.
    Ο Ιησούς δακρύζει, ως ένδειξη της ανθρώπινης φύσης του, αλλά και επειδή θλίβεται ως Θεός, βλέποντας το πλάσμα του παραδομένο στην εξουσία του θανάτου. Φωνάζει στο νεκρό από την είσοδο του μνημείου (μιας σπηλιάς): «Λάζαρε, δεύρο έξω». Και ο τετραήμερος νεκρός, υπακούοντας στο πρόσταγμα του Ζωοδότη Δημιουργού Του, βγαίνει σαβανωμένος όπως ήταν. Έδειξε έτσι ο Χριστός ότι ο Λόγος του Θεού υπερισχύει της δύναμης της φθοράς. Ο θάνατος φανερώνεται έτσι ότι δεν είναι τίποτε περισσότερο από έναν μεγάλο ύπνο. Ο Ιησούς πιστοποίησε με το θαύμα του αυτό ότι είναι «ζωής ο κυριεύων και του θανάτου». Και διαβεβαίωσε τους μαθητές Του ότι, καθώς ανέστησε τον Λάζαρο, θα μπορέσει και ο ίδιος να αναστηθεί από τους νεκρούς, με τη δική Του εξουσία.

    Το Σάββατο του Λαζάρου παρέες παιδιών περιδιαβαίνουν τη Χώρα και τα χωριά «για να πούνε το Λάζαρο», το τραγούδι δηλ. με την ιστορία του Λαζάρου και, στο τέλος, παινέματα για τους νοικοκυραίους του σπιτιού. Κρατούν καλάθι στολισμένο με ανοιξιάτικα άνθη απΆ την ολάνθιστη λευκαδίτικη φύση. Μέσα στο καλάθι θα βάλουν ό,τι φιλοδωρήματα τους δώσουν: χρήματα ή αυγά. Παλιότερα, που η οικονομία ήταν λιγότερο εκχρηματισμένη, τα αυγά ήταν σύνηθες φιλοδώρημα, χρήσιμα εξάλλου για να βαφτούν για την Ανάσταση. Τον Λάζαρο τον έλεγαν στα χωριά το βράδυ της Παρασκευής και κατέβαιναν στη Χώρα, για να τον πουν κι εκεί το Σάββατο. Σήμερα, οι παρέες των παιδιών τον ψέλνουν το πρωΐ του Σαββάτου. Την ίδια μέρα, λειτουργούν όλες οι εκκλησίες.

    Ο ΛΑΖΑΡΟΣ

    (όπως τραγουδιόταν στον Κάβαλλο – βλ. Πανταζή Κοντομίχη, Δημοτικά Τραγούδια Λευκάδας, εκδ. Γρηγόρη)

    Αν είναι με το θέλημα και με τον ορισμό σας
    να πούμε και τον Λάζαρο εδώ στ' αρχοντικό σας.
    Αγαπητοί μου Χριστιανοί κι αδέρφια του Λαζάρου,
    ακούστε θαύμα πούειδανε οι κάτοικοι του ¶δου.
    Τετάρτη μέρα ήτανε η ώρα η πρωΐα
    που ο Λάζαρος επέθανε κάτω στη Βηθανία.
    Κι οι άγιες αδερφάδες του, η Μάρθα κι η Μαρία,
    τον έκλαψαν, τον θρήνησαν, καθώς ήτανε χρεία.
    Ομίλησαν και του Χριστού να πάει να τον σηκώσει
    και στις θλιμμένες αδερφές παρηγοριά να δώσει.
    Κι ο Κύριος εκαρτέρεσε ακόμα τρεις ημέρας
    να ιδεί τις αδερφάδες του αν είχαν τέτοιο σέβας.
    Και το Σαββάτο το πρωί φτάνει στη Βηθανία.
    Εβήκε, τον προσδέχτηκε η Μάρθα κι η Μαρία.
    Προσπίπτουνε στους πόδας του· ζητούν το έλεός Του
    κι Αυτός ο Πολυεύσπλαγχνος δακρύζει μοναχός Του.
    Τους είπε να Του δείξουνε πού ήτανε θαμμένος
    και κίνησε και πάγαινε με δάκρυα βρεγμένος.
    Εκεί στον τάφο πόφτασε και με τους μαθητάς του
    εκύλισε τον λίθον του που ήταν πλακωμένος.
    Ο Κύριος εφώναξε με μια φωνή μεγάλη:
    "Για έβγα έξω, Λάζαρε, για να σε ιδούν κι οι άλλοι".
    Κι ο Λάζαρος εξέρχεται τα χέρια σταυρωμένος
    κι ας ήταν τετραήμερος δεν ήταν βρωμισμένος.
    Γιατ' ήταν άγιος άνθρωπος και φίλος του Δεσπότου
    κι αυτός ποτέ δεν έλειψε κοντά απ' το πλευρό του.
    Αυτό το θαύμα είδανε παράνομοι Ιουδαίοι
    και τότε έβαλαν βουλή μαζί γερόντοι, νέοι,
    για να σταυρώσουν τον Χριστό, τον πάντων Βασιλέα.
    Κι ο Κύριος ανεχώρησε μαζί με τ'ς μαθητάς Του
    γιατί δεν ήταν η ώρα Του να λάβ' τας μάστιγάς Του.
    Κι αυτός ο άγιος Λάζαρος στην Κύπρο δραπετεύει
    κι αφού σαν άγιος έζησε, εκεί αρχιερεύει.
    Εδώ σε τούτ' τη γειτονιά κλήμα είναι φυτεμένο·
    να ζήσει το παιδάκι σας το μοσχαναθρεμμένο.
    Δώσ' μας, κυρά μ', τα δεκαοχτώ να πάμε και παρέκει
    και το φεγγάρι ψήλωσε κι η ώρα δεν μας στέκει.
    Εδώ που τραγουδήσαμε πέτρα να μη ραΐσει
    κι ο νοικοκύρης του σπιτιού χρόνια πολλά να ζήσει.
    Να ζήσει χρόνους εκατό και να τους διαπεράσει
    κι από τους εκατό κι εμπρός, ν' ασπρίσει να γεράσει.
    Ν' ασπρίσει σαν το πρόβατο, σαν τ' άγριο περιστέρι
    να περβατεί να χαίρεται χειμώνα- καλοκαίρι.



    Κυριακή των Βαΐων


    Την τελευταία Κυριακή της Αγίας και Μεγάλης Τεσσαρακοστής εορτάζουμε τη θριαμβευτική είσοδο του Κυρίου στα Ιεροσόλυμα. Ο λαός, έκπληκτος από το θαύμα της ανάστασης του Λαζάρου που είχε προηγηθεί, υποδέχτηκε τον Χριστό κρατώντας τα «βαΐα των φοινίκων», δηλ. τα τρυφερά κλαδιά από τους φοίνικες. Ήταν ο ίδιος λαός, που λίγες μέρες αργότερα δεν θα δυσκολευτεί να κραυγάσει προς τον Πιλάτο: «¶ρον, άρον, σταύρωσον Αυτόν».
    Τα βαΐα («βάγια» τα λέμε στη Λευκάδα) είναι σύμβολα της νίκης του Χριστού πάνω στο θάνατο με την ανάσταση του Λαζάρου. Προαναγγέλουν την οριστική νίκη με τον δικό του, σταυρικό θάνατο, την κάθοδό Του στον ¶δη και την Ανάστασή Του. Αυτή τη μέρα κρατάμε κι εμείς «βάγια». Υποδεχόμαστε τον Κύριο όχι σαν ένα θριαμβευτή, κοσμικό βασιλιά, όπως τον φαντάζονταν οι Ιουδαίοι, αλλά σαν αιώνιο, πνευματικό βασιλιά.
    Η είσοδος, όμως, του Κυρίου στα Ιεροσόλυμα ήταν και η αρχή της πορείας Του προς το Πάθος. Ήδη οι αρχιερείς και οι Φαρισαίοι είχαν αποφασίσει τη θανάτωσή Του και ο Ιούδας την προδοσία.
    Τα «βάγια» ευλογούνται με ειδική ευχή στον Όρθρο της Κυριακής των Βαΐων και μοιράζονται σε όλους τους πιστούς. Το κάθε «βάι» αποτελείται από ένα κλωνάρι φοίνικα, δεμένο μαζί με δεντρολίβανο και δάφνη. Σε κάποιες ενορίες προσθέτουν αλιφασκιά και ελιά. Τα βάγια ετοιμάζουν την προηγούμενη εβδομάδα ο/η νεωκόρος ή, αφιλοκερδώς, ευλαβείς ενορίτισσες. Παλιότερα τα βάγια τα μοίραζαν με κόφες οι επίτροποι ή τα παιδιά του ιερού στα σπίτια των ενοριτών. Σήμερα (και ορθά) μοιράζονται απΆ τον ιερέα στην εκκλησία.
    Την ημέρα αυτή προβλέπεται «κατάλυσις ιχθύος», δηλ. τρώμε ψάρι (συνήθως μπακαλιάρο με σκορδαλιά ή παλαμήδι), για να ενισχυθούμε πριν την αυστηρή νηστεία της Μεγ. Εβδομάδας –που την τηρούν ακόμη και όσοι δεν «κράτησαν» όλη τη Μεγάλη Σαρακοστή.
    Η Κυριακή των Βαΐων είναι ταυτόχρονα και η έναρξη της Μεγάλης Εβδομάδας. Η εκκλησία στολίζεται πένθιμα και οι ιερείς φορούν σκουρόχρωμα άμφια (μωβ ή μαύρα) σε ένδειξη πένθους. Το απόγευμα της Κυριακής, στις 7.30 μ.μ. αρχίζουν οι «αγρυπνιές», δηλ. η ακολουθία του Όρθρου της επόμενης μέρας. Το βράδυ της Κυριακής ψέλνεται ο Όρθρος της Μεγάλης Δευτέρας –ή αλλιώς η «ακολουθία του Νυμφίου».
    Διαβάζονται «εμμελώς» οι «Βασιλικοί ψαλμοί» (Επακούσαι σου Κύριος εν ημέρα θλίψεως… και Κύριε εν τη δυνάμει σου ευφρανθήσεται ο βασιλεύς…) και ο ιερέας θυμιατίζει το ναό με το «κατζίο». Σε λίγο οι ψάλτες θα πουν αργά και κατανυκτικά το «Αλληλούϊα» και σε λίγο τον παρακάτω ύμνο: «Ιδού ο Νυμφίος έρχεται εν τω μέσω της νυκτός και μακάριος ο δούλος, όν ευρήσει γρηγορούντα ανάξιος δε πάλιν, όν ευρήσει ραθυμούντα. Βλέπε ούν, ψυχή μου, μή τω ύπνω κατενεχθης, ίνα μή τω θανάτω παραδοθής και της βασιλείας έξω κλεισθής, αλλά ανάνηψον κράζουσα: ¶γιος, άγιος, άγιος ει ο Θεός, διά της Θεοτόκου ελέησον ημάς.»
    Ταυτόχρονα ο ιερέας λιτανεύει την εικόνα του Νυμφίου Χριστού, που είναι ντυμένος με την πορφυρά χλαμμύδα, κρατάει τον κάλαμο και φοράει το ακάνθινο στεφάνι. Η εικόνα τοποθετείται στο μέσον του ναού.
    Αργότερα ψάλλεται το εξαποστειλάριο: «Τον νυμφώνα σου βλέπω, Σωτήρ μου, κεκοσμημένον και ένδυμα ουκ έχω ίνα εισέλθω εν αυτώ. Λάμπρυνόν μου την στολήν της ψυχής, Φωτοδότα, και σώσον με».



    Μεγάλη Δευτέρα

    Η υμνολογία της Αγίας και Μεγάλης Δευτέρας έχει κατΆ αρχήν χαρακτήρα εισαγωγικό στη Μεγάλη Εβδομάδα. Η Μεγάλη Δευτέρα είναι αφιερωμένη στη μνήμη του Αγ. Ιωσήφ του Παγκάλου, γιου του πατριάρχη Ιακώβ. Τα αδέλφια του Ιωσήφ τον φθονούσαν, γιΆ αυτό τον έριξαν μέσα σΆ ένα λάκκο και κατόπιν τον πούλησαν σε Αιγυπτίους εμπόρους. Υπέφερε πολλά, όμως στο τέλος δοξάστηκε κι έγινε άρχοντας της Αιγύπτου. Ο Ιωσήφ θεωρείται τύπος του Χριστού για τα παθήματα, την αρετή του, την πραότητα και την ανεξικακία του. Και ο Κύριος φθονήθηκε από τους αρχιερείς, τους Γραμματείς και τους Φαρισαίους και αφού υπέφερε πολλά για τη σωτηρία μας δοξάστηκε με την Ανάστασή Του.
    Επίσης τη Μ. Δευτέρα τελείται ανάμνηση της ξηρανθείσης συκής. Σύμφωνα με την ευαγγελική διήγηση, το θαύμα αυτό έγινε την επομένη της εισόδου του Κυρίου στα Ιεροσόλυμα. Ο Χριστός βλέποντας στο δρόμο μια συκιά, πήγε κοντά της, μα δε βρήκε παρά μόνο φύλλα. Της λεει τότε: «Ποτέ πια μην ξαναβγάλεις καρπό!» Κι αμέσως ξεράθηκε η συκιά. Εκείνη η άκαρπη συκιά συμβόλιζε τη συναγωγή των Ιουδαίων που δεν είχε να παρουσιάσει πνευματικούς καρπούς και γιΆ αυτό καταδικάστηκε από τον Κύριο. Συμβόλιζε ακόμα και κάθε άνθρωπο που δεν έχει πνευματική καρποφορία.
    Το Ευαγγέλιο του Όρθρου της Μ. Δευτέρας αφηγείται όχι μόνο το επεισόδιο της συκής αλλά και τις παραβολές των δύο γιων (Ματθ. 21, 28-32) και των κακών γεωργών (Ματθ. 21, 33-46) μέσο των οποίων ο Κύριος προείπε την απόρριψη Του ισραηλιτικό λαό. Οι παραβολές αυτές ελέχθησαν την ημέρα μετά την Κυριακή των Βαΐων και γιΆ αυτό η Εκκλησία όρισε να διαβάζονται την Μ. Δευτέρα.

    Τα τελευταία χρόνια, το πρωΐ της Μεγ. Δευτέρας τελείται η ακολουθία των Ωρών, Προηγιασμένη Θ. Λειτουργία και το ιερό Ευχέλαιο στον Ι. Ναό της Ευαγγελιστρίας (Μητροπόλεως). Η ακολουθία αρχίζει στις 7.30 π.μ.
    Το απόγευμα, ώρα 7.30 μ.μ., ψάλλεται στους ναούς ο Όρθρος της Μεγ. Τρίτης. Και σήμερα στο μέσον του ναού είναι ο Νυμφίος Χριστός, ενώ οι ψάλτες θα ξαναπούν το «Ιδού ο Νυμφίος έρχεται» και το «Τον νυμφώνα Σου βλέπω».
    Είναι πράγματι κατανυκτικές αυτές οι ακολουθίες. Όσοι μάλιστα γνωρίζουν, σιγοψέλνουν κι αυτοί τους θεσπέσιους ύμνους των μεγαλοβδομαδιάτικων ακολουθιών. Οι παλιότεροι θυμούνται τον «παπα-Πρόσφυγα» (π. Δημήτριο Θωματζίδη), τον ευλαβή εφημέριο της Αγίας Παρασκευής να δίνει το σύνθημα για να ψάλλει όλος ο λαός και να ψέλνει ο ίδιος την τρίτη φορά τον ύμνο «Τον νυμφώνα Σου βλέπω» στα τουρκικά.
    Παλιότερα, τα παιδιά του Δημοτικού συνήθιζαν να παίρνουν καλαμένια «κριτσόνια» μαζί τους στις «αγρυπνιές». Μόλις τελείωνε η ακολουθία, τα παιδιά πετάγονταν γλήγορα έξω από την εκκλησία. Στριφογύριζαν τα κριτσόνια κι έτσι ακουγόταν σΆ όλη τη γειτονιά ή σ΄όλο το χωρίό μια εκκωφαντική πολυφωνία. Έφταναν έτσι, παίζοντας, στα σπίτια τους, για να δεχτούν τα «Χρόνια πολλά» απΆ τους δικούς τους.



    Μεγάλη Τρίτη

    Είναι αφιερωμένη στην παραβολή των δέκα παρθένων (Ματθ. 25, 1 – 13). Λέει ο Χριστός στην παραβολή:
    «Ο ερχομός της βασιλείας του Θεού θα είναι όμοιος με ό,τι έγινε με δέκα κοπέλες, που πήραν τα λυχνάρια τους και βγήκαν να προϋπαντήσουν το γαμπρό. Πέντε απ' αυτές ήταν συνετές και πέντε άμυαλες. Οι άμυαλες πήραν τα λυχνάρια τους, μα δεν πήραν μαζί τους και λάδι. Απεναντίας, οι συνετές πήραν μαζί με τα λυχνάρια τους και λάδι στα δοχεία τους.
    Επειδή όμως ο γαμπρός αργοπορούσε, όλες νύσταξαν και κοιμήθηκαν. Κατά τα μεσάνυχτα ακούστηκε μια φωνή: "Ο γαμπρός έρχεται· βγείτε να τον προϋπαντήσετε!" Όλες οι κοπέλες σηκώθηκαν και τακτοποίησαν τα λυχνάρια τους. Οι άμυαλες είπαν τότε στις συνετές: "Δώστε μας από το λάδι σας, γιατί τα λυχνάρια μας σβήνουν". Οι συνετές όμως τους απάντησαν: "Όχι, γιατί δε θα φτάσει και για μας και για σας· καλύτερα, πηγαίνετε στους πωλητές ν' αγοράσετε για τον εαυτό σας".
    Αλλά ενώ πήγαιναν ν' αγοράσουν λάδι, ήρθε ο γαμπρός· οι έτοιμες μπήκαν μαζί του στη γιορτή του γάμου, κι η πόρτα έκλεισε. Ύστερα από λίγο φτάνουν και οι υπόλοιπες κοπέλες και λένε: "Κύριε, κύριε, άνοιξε μας". Αυτός όμως τους αποκρίθηκε: "Αλήθεια σας λέω, δε σας ξέρω". Αγρυπνάτε λοιπόν, γιατί δεν ξέρετε ούτε την ημέρα ούτε την ώρα που θα έρθει ο Υιός του Ανθρώπου».
    Οι Φρόνιμες παρθένες είχαν προνοητικότητα και ακλόνητη θέληση να δουν το νυμφίο (Χριστό). Είχαν πνευματική ωριμότητα και σταθερότητα. Αντίθετα, οι μωρές (ανόητες) παρθένες δεν είχαν πάρει τα απαραίτητα εφόδια μαζί τους. Φέρθηκαν ανώριμα και επιπόλαια μπροστά στον ερχομό του νυμφίου.
    Νυμφίος είναι ο Κύριος (ο Νυμφίος της Εκκλησίας), που ανέλαβε τη σωτηρία του ανθρώπου μέσα στην Εκκλησία και γάμος είναι η Βασιλεία του Θεού, η αιώνια απόλαυση των πνευματικών αγαθών που ο Θεός χαρίζει στους έτοιμους και έξ-υπνους πνευματικά. Ο πνευματικός ύπνος συνεπάγεται πνευματικό θάνατο. Αντίθετα η νήψη και η ετοιμότητα για την Βασιλεία του Θεού, μας κάνει άξιους για τον πνευματικό και αιώνιο «γάμο». Χρειάζεται, λοιπόν, διαρκής αγώνας για να μην σβήσει ο πόθος μας να ενωθούμε με το Θεό, να μην χαμηλώσει το φως της πίστης μας και να μην εισχωρήσει στην ψυχή μας ο,τιδήποτε μπορεί να την κρατήσει μακριά απΆ το Νυμφίο Χριστό (αμαρτία, αμφιβολία, απιστία, κοσμικές μέριμνες).
    Οι ύμνοι της ημέρας αναφέρονται και στην παραβολή των ταλάντων (Ματθ. 25, 14 – 30) καθώς και στη μέλλουσα κρίση (Ματθ. 25, 31 – 46).
    Οι τρεις αυτές παραβολές αποτελούν μέρος μιας μεγάλης διδασκαλίας που έκανε ο Χριστός κατΆ ιδίαν στους μαθητές Του στο Όρος των Ελαίων λίγες μέρες πριν από το Πάθος Του. ΣΆ αυτή την ομιλία περιλαμβάνονται σπουδαίες και βαρυσήμαντες προβλέψεις για την καταστροφή της Ιερουσαλήμ και τη συντέλεια του κόσμου. Ο Κύριος τόνισε ακόμα πως πρέπει να ήμαστε πάντα έτοιμοι να Τον υποδεχτούμε γιατί θα έρθει σε άγνωστο χρόνο.

    Το πρωΐ της Μεγ. Τρίτης καθιερώθηκε να τελείται η ακολουθία των Ωρών, Προηγιασμένη Θ. Λειτουργία και το ιερό Ευχέλαιο στους Ι. Ναούς της Αγ. Παρασκευής και του Αγ. Νικολάου. Η ακολουθία αρχίζει στις 7.30 π.μ.
    Το απόγευμα, ώρα 7.30 μ.μ., ψάλλεται στους ναούς ο Όρθρος της Μεγ. Τετάρτης. Και σήμερα στο μέσον του ναού είναι ο Νυμφίος Χριστός, ενώ οι ψάλτες θα ξαναπούν το «Ιδού ο Νυμφίος έρχεται» και το «Τον νυμφώνα Σου βλέπω». Ο ύμνος που δεσπόζει όμως τη βραδιά αυτή είναι το λεγόμενο «τροπάριο της Κασσιανής», από το όνομα της ποιήτριάς του. Πρόκειται για αριστούργημα της βυζαντινής ποίησης και μουσικής. Είναι το δοξαστικό των αποστίχων. Αναφέρεται στην Πόρνη που έπλυνε με βαρύτιμο μύρο τα πόδια του Ιησού, λίγο πριν το Πάθος. Προσοχή όμως! Δεν πρόκειται για την Αγία Μαρία τη Μαγδαληνή, όπως αντίθετα υποστηρίζει η (τόσον εκμεταλλευμένη εμπορικά) δυτική παράδοση. Το κείμενο του θαυμάσιου αυτού ύμνου έχει ως εξής:
    Το «τροπάριο της Κασσιανής»
    «Κύριε, η εν πολλαίς αμαρτίαις περιπεσούσα γυνή, την σην αισθομένη θεότητα, μυροφόρου αναλαβούσα τάξιν, οδυρομένη μύρα σοι προ του ενταφιασμού κομίζει. Οίμοι, λέγουσα, ότι νυξ μοι υπάρχει, οίστρος ακολασίας, ζοφώδης τε και ασέληνος, έρως της αμαρτίας. Δέξαι μου τας πηγάς των δακρύων, ο νεφέλαις διεξάγων της θαλάσσης το ύδωρ. Κάμφθητί μοι προς τους στεναγμούς της καρδίας, ο κλίνας τους ουρανούς τη αφάτω σου κενώσει. Καταφιλήσω τους αχράντους σου πόδας, αποσμήξω τούτους δε πάλιν τοις της κεφαλής μου βοστρύχοις. Ων εν τω παραδείσω Εύα το δειλινόν, κρότον τοις ωσίν ηχηθείσα, τω φόβω εκρύβη. Αμαρτιών μου τα πλήθη και κριμάτων σου αβύσσους τις εξιχνιάσει, ψυχοσώστα Σωτήρ μου; Μη με την σην δούλην παρίδης, ο αμέτρητον έχων το μέγα έλεος».
    Είναι μια συγκλονιστική κραυγή μετανοίας, στην πορεία προς την κορύφωση του Θείου Δράματος.

    Περίφημος ψάλτης στις αρχές του κ΄αι. ήταν ο Ηλίας Γουριώτης. Έτρεχε πλήθος κόσμου στον ¶γιο Νικόλαο να ακούσει το «τροπάριο της Κασσιανής» απΆ την χορωδία (κόρο) του Ηλία Γουριώτη.
    Εξάλλου, τις πρώτες μέρες της Μεγ. Βδομάδας οι νοικοκυρές ασχολούνται με τη γενική καθαριότητα των σπιτιών τους. Στα παλιά, μικρά σπιτάκια της Χώρας και των χωριών, ανάμεσα στα άλλα, ασβέστωναν τους εξωτερικούς τοίχους, τα πεζούλια, τις αυλές, για να ΅ναι όλα «παστρικά» τις καλές μέρες. Εισικά τη Μεγ. Τρίτη ζύμωναν τα αυγοκούλουρα για τη Λαμπρή. Πολλές νοικοκυρές φύλαγαν το πρώτο κουλούρι στα «Άκονίσματα».


    Μεγάλη Τετάρτη

    Το συναξάρι της Μ. Τετάρτης αναφέρει ως θέμα την άλειψη του Κυρίου με μύρο από μια γυναίκα πόρνη, γεγονός που συνέβη λίγο πριν από το πάθος Του. Ήδη το βράδυ της Μεγ. Τρίτης (Όρθρος Μεγ. Τετάρτης) έχει ψαλεί το, σχετικό με το θέμα, «τροπάριο της Κασσιανής».
    Η υμνογραφική παράδοση συγκρίνει την μετάνοια της πόρνης με το φοβερό ολίσθημα του Ιούδα και παραλληλίζει τις δύο ψυχικές καταστάσεις. Η πόρνη ελευθερώνεται από την αμαρτία και μετανοεί, ενώ ο Ιούδας αιχμαλωτίζεται από τη φιλαργυρία και αποχωρίζεται απΆ το Θεό.
    Επίσης, η υμνολογία φέρνει στη μνήμη μας και τη σύγκληση του Συνεδρίου (Σανχεδρίν), δηλ. του ανώτατου δικαστηρίου των Ιουδαίων, το οποίο και αποφάσισε τη σύλληψη και την καταδίκη του Κυρίου. Επίσης, γίνεται αναφορά στην απόφαση του Ιούδα να παραδώσει τον Κύριο και στη συμφωνία του με τους αρχιερείς.

    Σύμφωνα με συνήθεια παλαιά, το πρωΐ της Μεγ. Τετάρτης τελείται στον Ι. Ν. των Αγίων Αναργύρων η ακολουθία των Ωρών, Προηγιασμένη Θ. Λειτουργία (τελευταία για φέτος) και το μυστήριο του ιερού Ευχελαίου, «εις ίασιν ψυχής και σώματος». Η ακολουθία αρχίζει στις 7.30 π.μ.
    Το απόγευμα, ώρα 7.30 μ.μ., ψάλλεται στους ναούς ο Όρθρος της Μεγ. Πέμπτης. Την θέση της εικόνας του Νυμφίου θα πάρει η εικόνα του Μυστικού Δείπνου. Ο ιερέας θα την λιτανεύσει μέσα στο ναό. Η Μεγ. Πέμπτη εξάλλου θα είναι αφιερωμένη στον Μυστικό Δείπνο και την παράδοση της Θείας Ευχαριστίας.
    Το απολυτίκιο της Μεγ. Πέμπτης είναι το εξής: «Ότε οι ένδοξοι Μαθηταί εν τω Νιπτήρι του Δείπνου εφωτίζοντο, τότε Ιούδας ο δυσσεβής, φιλαργυρίαν νοσήσας εσκοτίζετο. Και ανόμοις κριταίς, Σε τον δίκαιον Κριτήν παραδίδωσι. Βλέπε, χρημάτων εραστά, τον δια ταύτα αγχόνη χρησάμενον. Φεύγε ακόρεστον ψυχήν, την διδασκάλω τοιαύτα τολμήσασαν. Ο περί πάντας αγαθός, Κύριε, δόξα Σοι».
    Το απόγευμα της Μεγ. Τετάρτης συνηθίζεται να πηγαίνουν «λειτουργιές» (πρόσφορα) στις εκκλησίες για την ανάπαυση των ψυχών –όπως τα Ψυχοσάββατα. Διατηρείται όμως κι ένα λαϊκό έθιμο: Αποβραδίς τη Μεγ. Τετάρτη, ξημερώνοντας τη Μεγ. Πέμπτη έβαζαν πίσω απΆ την πόρτα κερί ή καντήλι και λιβανιστήρι μέσα σε ένα πιάτο, για τις ψυχές που πίστευαν ότι θα επισκέπτονταν το σπίτι τους τη μέρα εκείνη.
    Πολλοί ήταν και όσοι εξομολογούνταν μέχρι τη Μεγ. Τετάρτη για να κοινωνήσουν τη Μεγ. Πέμπτη τα άχραντα μυστήρια, την ημέρα που τιμάμε την παράδοσή τους από τον Χριστό στους Μαθητές Του, κατά τον Μυστικό Δείπνο.


    Εισαγωγικό σημείωμα β΄μέρους

    Ενώ η Μεγάλη Εβδομάδα βρίσκεται σε εξέλιξη και η πορεία των Χριστιανών προς το Πάσχα φτάνει στην κορύφωσή της, τα «Ν.τ.Λ.» δημοσιεύουν το β΄ μέρος του αφιερώματος στις μεγάλες αυτές γιορτές της Χριστιανοσύνης.
    Το α΄μέρος κάλυπτε την περίοδο από το Σάββατο του Λαζάρου μέχρι και την Μεγάλη Τετάρτη. Παρακολουθήσαμε τον Χριστό να ανασταίνει τον Λάζαρο, να εισέρχεται θριαμβευτικά στα Ιεροσόλυμα, να προετοιμάζει τους Μαθητές Του με παραβολές για τη Βασιλεία του Θεού και λόγους παραμυθίας για το επερχόμενο Πάθος Του. Τον προσκυνήσαμε ως «Νυμφίο». Τον είδαμε να προεικονίζεται στο πρόσωπο του Παγκάλου Ιωσήφ (της Παλαιάς Διαθήκης). Θαυμάσαμε το ύψος της φιλανθρωπίας Του, όταν καταδέχτηκε να Του μυρώσει τα πόδια μια πόρνη. Βλέπουμε, τέλος, τον Ισκαριώτη Ιούδα να προσεγγίζει το ιουδαϊκό Συνέδριο, «ίνα αυτοίς παραδώση Αυτόν».
    Το συγκλονιστικότερο μέρος του Θείου Δράματος ξεδιπλώνεται από την σημερινή Μεγάλη Πέμπτη. Θα συνεχίσουμε να παρακολουθούμε το βηματισμό του Θεανθρώπου «μέχρι Σταυρού και Ταφής», αλλά και θα αποπειραθούμε να ψαύσουμε «άκρω δακτύλω» το υπέρλογο και μέγιστο θαύμα της Ανάστασής Του. Παράλληλα, στόχος του αφιερώματος παραμένει η αναδρομή στα λευκαδίτικα έθιμα παλιότερων χρόνων και η ενημέρωση των αναγνωστών μας για τον φετινό εορτασμό στις εκκλησίες της Λευκάδας.
    Κέντρο του αφιερώματος είναι η ζωή της Εκκλησίας. Μέσα σΆ Αυτήν ο Χριστός σταυρώνεται και ανασταίνεται. Τα έθιμα και οι παραδόσεις μας μόνο υπΆ αυτό το πρίσμα μπορούν να κατανοηθούν. Εορτασμός ξεκομμένος απΆ την λειτουργική ζωή καταντά ένα μουσειακό απολίθωμα, χωρίς συμβολισμούς και χωρίς αναφορά στο παρόν. Μόνο ένας απόηχος κάποιου μακρινού παρελθόντος. Χρόνο παρελθοντικό χρησιμοποιούμε μόνο για πρόσωπα και συνήθειες που δεν υφίστανται σήμερα. Εξάλλου, η παράθεση λογοτεχνικών κειμένων βοηθάει νομίζουμε στην καλύτερη ενημέρωση του αναγνώστη.
    Ενημερωτικά σημειώνουμε ότι κάθε απόγευμα, στις 7.30 μ.μ. γίνονται οι «αγρυπνιές» (όπως έλεγαν οι παλιοί Λευκαδίτες), δηλ. η ακολουθία του Όρθρου της επόμενης μέρας. Έτσι το βράδυ της Μεγ. Πέμπτης ψάλλεται ο Όρθρος της Μεγ. Παρασκευής κ.ο.κ. Αυτό σημαίνει ότι οι ύμνοι αναφέρονται στο γεγονός που γιορτάζουμε την επόμενη μέρα. Αυτό καθιερώθηκε για διευκόλυνση όλων των πιστών –μήπως και για πιο κατανυκτική ατμόσφαιρα, με τη βοήθεια του σκοταδιού;
    Ζητούμε και πάλι την κατανόηση των αναγνωστών για τις ατέλειες του αφιερώματος και περιμένουμε τις υποδείξεις σας για τη βελτίωσή του.



    Μεγάλη Πέμπτη

    Τα γεγονότα που τιμάμε την Μ. Πέμπτη είναι κατά σειρά τα εξής:
    1. Ο Ιερός Νιπτήρας. Ο Χριστός έπλυνε τα πόδια των μαθητών Του και τα σκούπισε με το «λεντίον» (πετσέτα) που είχε ζωστεί, σε ένδειξη της μέγιστης ταπείνωσής Του. Παράλληλα τους είπε: «αν, λοιπόν, εγώ ο Κύριος κι ο Διδάσκαλος σας έπλυνα τα πόδια, έχετε κι εσείς την υποχρέωση να πλένετε ο ένας τα πόδια του άλλου»..
    2. Ο Μυστικός Δείπνος. Ο Χριστός παρέθεσε στον όμιλο των μαθητών το τελευταίο Δείπνο πριν τον σταυρικό θάνατό Του. Δεν ονομάζουμε όμως τον Δείπνο αυτόν «μυστικό», επειδή… έγινε χωρίς να το γνωρίζουν άλλοι, αλλά επειδή ο Χριστός μύησε τους Μαθητές Του στο «Μυστήριο των Μυστηρίων», την Θεία Ευχαριστία. Τους παρέδωσε το Σώμα Του και το Αίμα Του, την αιώνια πνευματική τροφή, που παραθέτει η Εκκλησία στους πιστούς σε κάθε λειτουργική σύναξη. Τους είπε, λοιπόν, δείχνοντας το ψωμί: «Λάβετε, φάγετε, τούτο εστί το Σώμα μου, το υπέρ υμών κλώμενον εις άφεσιν αμαρτιών». Μετά το δείπνο, έλαβε το ποτήρι με το κρασί και είπε: «Πίετε εξ αυτού πάντες. Τούτο εστί το Αίμα μου, το της Καινής Διαθήκης, το υπέρ υμών εκχυνόμενον εις άφεσιν αμαρτιών».
    3. Η «υπερφυής προσευχή», δηλ. η εναγώνια προσευχή του Κυρίου στον κήπο της Γεθσημανή πριν τη σύλληψή Του.
    4. Η προδοσία του Ιούδα. Ο Ιούδας παρέδωσε τον Κύριο στους Ιουδαίους για το ευτελές ποσό των «τριάκοντα αργυρίων», δίνοντάς του συνθηματικά έναν ασπασμό και λέγοντας ειρωνικά «Χαίρε, ραββί».

    Το πρωί της Μεγάλης Πέμπτης γίνεται η Θεία Λειτουργία του Μεγάλου Βασιλείου. Κοινωνούν πολλοί πιστοί, κατάλληλα προετοιμασμένοι με εξομολόγηση και νηστεία. Η Θ. Λειτουργία αρχίζει (κατευθείαν, αφού ο Όρθρος διαβάστηκε το προηγούμενο βράδυ) στις 7.30 π.μ. και τελειώνει περίπου στις 9 π.μ. Την ίδια μέρα, μετά την Θ. Λειτουργία, πηγαίνουν στους τάφους των προσφιλών τους προσώπων και διαβάζουν τρισάγιο. Παλιότερα, την Μ. Πέμπτη πήγαιναν όσοι είχαν «βαρύτερο» και πιο πρόσφατο πένθος την Μ. Πέμπτη και οι υπόλοιποι την Μ. Παρασκευή. Τώρα πηγαίνουν και τις δύο ημέρες αδιακρίτως.
    Για όσους νηστεύουν αυστηρά τη Μεγ. Βδομάδα (χωρίς λάδι), η Μεγ. Πέμπτη καταλύεται. Δηλ. τρώμε λάδι, καθώς γιορτάζουμε την παράδοση της Θ. Ευχαριστίας από τον Χριστό στην Εκκλησία και τιμάμε ξεχωριστά την ημέρα αυτή. ΓιΆ αυτό συνήθιζαν οι Λευκαδίτισσες νοικοκυρές να φτιάχνουν λαχανόπιτα την Μεγ. Πέμπτη.
    Την ίδια μέρα βάφουν τα πασχαλινά κόκκινα αυγά. Η παράδοση αναφέρει ότι η Αγία Μαρία την Μαγδαληνή πήγε στη Ρώμη και διαμαρτυρήθηκε στον Αύγουστο για το έγκλημα του Πιλάτου, αναφέροντας παράλληλα τα σχετικά με την Ανάσταση του Χριστού. Επειδή όμως ο Αύγουστος δυσπιστούσε, εκείνη τον καλέσει να πιστέψει στην Ανάσταση, αν κοκκίνιζε μόνο του το αυγό που κρατούσε στα χέρια της. Όπως και έγινε. Τα αυγά τα βράζουν σε νερό, όπου έχουν διαλύσει την κόκκινη βαφή, ανακατεμμένη με ξύδι. Τα σκουπίζουν με καθαρή πετσέτα και τα γυαλίζουν με λάδι. Το πρώτο κόκκινο αυγό το βάζουν στα «κονίσματα».
    Από την Ενετοκρατία και μέχρι τις αρχές του κ΄ αι. στην Κεντρική Πλατεία ο κλήρος της πόλεως με επικεφαλής τον επίσκοπο έκανε την «τελετή του Ιερού Νιπτήρα» Αναπαριστούσαν δηλ. το νίψιμο των ποδιών των μαθητών από τον Χριστό. Διάβαζαν το σχετικό Ευαγγέλιο. Ο επίσκοπος ή ο πρώτος τη τάξει ιερέας ανελάμβανε τον ρόλο του Χριστού. Ζωνόταν πετσέτα και έπλενε τα πόδια των υπολοίπων, που είχαν το ρόλο ενός μαθητή ο καθένας. Η τελετή αυτή γινόταν στο μόνιμο βάθρο που υπήρχε στο μέσον της Κεντρικής Πλατείας.
    Το βράδυ (ώρα 7.30 μ.μ.) στους ναούς ψάλλεται η «ακολουθία των Αγίων Παθών» ή αλλιώς «τα Δώδεκα Ευαγγέλια». Είναι ο Όρθρος της Μεγ. Παρασκευής, αφιερωμένος στα συγκλονιστικά και σωτήρια γεγονότα της Σύλληψης, των Παθών και της Σταύρωσης του Χριστού. Οι ιερείς φορούν μαύρα άμφια. Από την Ωραία Πύλη διαβάζουν τα έντεκα Ευαγγέλια (σε όσες εκκλησίες έχουν άμβωνα, δηλ. Ευαγγελίστρια και ¶γιο Μηνά) και το δωδέκατο το διαβάζει ο ιερέας με στόμφο και αργά από τον άμβωνα. Παλιότερα, ενώ διαβάζονταν τα δώδεκα Ευαγγέλια, δεξιά κι αριστερά στην Ωραία Πύλη, υπήρχαν δύο κηροπήγια με έξι κεριά το καθένα, αναμμένα. Για κάθε Ευαγγέλιο που διάβαζε ο ιερέας, έσβηνε ένα κερί. Έτσι ήξεραν οι πιστοί σε ποιο Ευαγγέλιο βρισκόταν η ακολουθία.
    Μετά το πέμπτο Ευαγγέλιο γίνεται η συγκλονιστική λιτάνευση του Εσταυρωμένου μέσα στην εκκλησία. Ο ιερέας κρατάει τον Εσταυρωμένο και απαγγέλλει αργά και με ύφος Αποστόλου τον εξής ύμνο:
    «Σήμερον κρεμάται επί ξύλου ο εν ύδασι τήν γην κρεμάσας.
    Στέφανον εξ ακανθών περιτίθεται ο των αγγέλων Βασιλεύς.
    Ψευδή πορφύραν περιβάλλεται ο περιβάλλων τόν ουρανόν εν νεφέλαις.
    Ράπισμα κατεδέξατο ο εν Ιορδάνη ελευθερώσας τόν Αδάμ.
    Ήλοις προσηλώθη ο Νυμφίος της Εκκλησίας.
    Λόγχη εκεντήθη ο Υιός της Παρθένου.
    Προσκυνούμεν σου τα Πάθη, Χριστέ.
    Δείξον ημίν καί τήν ένδοξόν σου ανάστασιν».
    Νεκρική σιγή απλώνεται στο ναό. Η καμπάνα χτυπάει πένθιμα. Γονατιστοί οι πιστοί, κρατώντας κεριά αναμμένα, παρακολουθούν τον Ιησού στην πορεία Του προς τον Γολγοθά, «προς το εκούσιον Πάθος».
    Μετά την ακολουθία οι γυναίκες ξενυχτούν τον Εσταυρωμένο. Έχουν καντήλι αναμμένο, θυμιατό, κεριά και προσεύχονται. Σε κάποιους ναούς στολίζουν αποβραδίς τον Επιτάφιο, για να ΅ναι έτοιμος στην Αποκαθήλωση να δεχτεί το Σώμα του Χριστού. Στο ναό της Μητροπόλεως, ενώ τα κορίτσια στολίζουν τον Επιτάφιο, ψέλνουν τους Χαιρετισμούς του Τιμίου Σταυρού.



    Μεγάλη Παρασκευή

    Ο Χριστός, αφού εμπαίχθηκε και βασανίσθηκε από τον ιουδαϊκό όχλο και τους Πραιτωριανούς του Πιλάτου, πορεύεται την «Οδό του Μαρτυρίου». Στον Γολγοθά σταυρώνεται σαν κακούργος, μαζί με τους δύο ληστές. «Γολγοθά» σημαίνει «κρανίου τόπος», κατά την παράδοση του κρανίου του Πρωτοπλάστου Αδάμ, που απεικονίζεται στη βάση του Σταυρού. Και στον Σταυρό ακόμη δέχεται τον ονειδισμό των στρατιωτών. Όταν θα πει «Διψώ», θα γευτεί χολή και ξίδι. Παρακαλεί τον Ουράνιο Πατέρα Του να συγχωρήσει τους σταυρωτές Του. Συγχωρεί τον Ευγνώμονα και μετανιωμένο Ληστή, ανοίγοντάς του τις πύλες του Παραδείσου.
    Την ενάτη ώρα της ημέρας λέει το «Τετέλεσται». Η θεία ψυχή Του κατεβαίνει στον ¶δη. Το «πρωτευαγγέλιο», η πρώτη χαρμόσυνη υπόσχεση του Θεού στους πεσμένους Προπάτορες, αρχίζει να εκπληρώνεται. Είχε πει στον όφη ο Θεός: «Έχθραν θήσω αναμέσον σου και αναμέσον του σπέρματός σου και αναμέσον του σπέρματος αυτής (της γυναίκας). Αυτός σου τηρήσει την κεφαλήν, συ δε τηρήσεις αυτού πτέρναν». Τώρα ο διάβολος «πληγώνει την πτέρνα» του Υιού του Ανθρώπου, που θα βρεθεί στα βασίλεια του ¶δη για τρεις μέρες. Κατόπιν όμως θα δεχτεί το θανάσιμο χτύπημα στην κεφαλή Του από τον Θεάνθρωπο που θα αναστηθεί. Η Εκκλησία βιώνει διαρκώς αυτήν την σταυροαναστάσιμη ατμόσφαιρα, το κλίμα της χαρμολύπης. ΑπΆ τη ζωηφόρο πλευρά Του3ADλων Βαίμα και ύδωρ.
    Ο Ιωσήφ ο από Αριμαθαίας, ευσχήμων βουλευτής και ο κρυφός μαθητής, Νικόδημος παίρνουν άδεια απΆ τον Πιλάτο και κατεβάζουν το θείο Σώμα απΆ τον Σταυρό. Το αποθέτουν, με αρώματα και μύρα, τυλιγμένο με λευκό σεντόνι, στο κενό μνημείο του Ιωσήφ, «ο ην λελατομημένον εκ πέτρας».

    Η Μεγάλη Παρασκευή είναι η κατΆ εξοχήν πένθιμη μέρα του έτους. Οι καμπάνες των εκκλησιών ηχούν όλη τη μέρα πένθιμα (διπλοκαμπανιά). Οι σημαίες κυματίζουν μεσίστιες. Παλιότερα, στα σπίτια της αγοράς κρεμούσαν μαύρα υφάσματα στα μπαλκόνια.
    Το πρωί γίνεται στους ναούς γίνεται η ακολουθία των Μεγάλων Ωρών και αμέσως μετά ο Εσπερινός της Αποκαθήλωσης. Στο τέλος του Ευαγγελίου, ο ιερέας βγάζει τα καρφιά απΆ τον Εσταυρωμένο, κατεβάζει το Σώμα, το αποθέτει σε λευκό σεντόνι, το ραντίζει με «μύρα» (άρωμα), ευλογεί τον λαό και το τοποθετεί στην Αγ. Τράπεζα. Σε λίγη ώρα, λιτανεύει τον «αέρα» (ύφασμα) του Επιταφίου σε όλον το ναό και τοποθετεί πάνω στο ξύλινο κουβούκλιο. Παλιότερα, σε κάποιους ναούς (Αγ. Αναργύρους, ¶γ. Μηνά) δε λιτάνευαν ύφασμα με το Σώμα του Χριστού, αλλά ξύλινη αγιογραφημένη παράσταση, ολόγλυφη (τρισδιάστατη). Μπροστά στον επιτάφιο ψέλνουν το «Τον αναβαλλόμενον το φως ώσπερ ιμάτιον».
    Ύστερα περνάνε όλοι οι Χριστιανοί να προσκυνήσουν τον επιτάφιο. Αρκετοί περνούν κάτω από το κουβούκλιο γονατιστοί, τρεις φορές σταυρωτά «για ευλογία». Στους περισσότερους ναούς το πρωί στολίζουν οι κοπέλες τον Επιτάφιο. Παλιότερα τα αγόρια ξεχύνονταν στους κήπους της Νεάπολης, στον Κάμπο και σε διάφορα σπίτια για να ζητήσουν απΆ την ανθοστόλιστη λευκαδίτικη φύση τη… δική της συμβολή στο υπέρτατο Πένθος της Κτίσης για τον τριημερεύοντα νεκρό Θεάνθρωπο. Δεν είναι λίγοι κι αυτοί που περνούν απΆ όλες τις εκκλησίες, για να «ξετιμώσουν» ποιος είναι ο καλύτερος Επιτάφιος.
    Το πρωί, τα παιδιά βγαίνουν για να πούνε «του Χριστού τα Πάθη», κρατώντας καλάθι στολισμένο με άνθη και ξύλινο σταυρό.

    Του Χριστού τα Πάθη
    Σήμερα μαύρος ουρανός, σήμερα μαύρη μέρα,
    σήμερα όλοι θλίβονται και τα βουνά λυπούνται.
    Σήμερα έβαλαν βουλή οι άνομοι Εβραίοι,
    οι άνομοι και τα σκυλιά κι οι τρισκαταραμένοι
    για να σταυρώσουν το Χριστό, τον πάντων βασιλέα.
    Κι ο Κύριος εθέλησε να μπει σε περιβόλι,
    να κάμει δείπνο μυστικό να τον συλλάβουν όλοι.
    Κι η Παναγιά η Δέσποινα καθόταν μοναχή της,
    τας προσευχάς της έκανε για το μονογενή της.
    Φωνή της ήρθε εξ ουρανού κι απΆ αρχαγγέλου στόμα:
    «Πάψε, Κυρά μΆ, τας προσευχάς, πάψε και τας μετάνοιας.
    Το Γιόκα Σου τον πιάσανε και στο χαλκιά τον πάνε.
    Χαλκιά, χαλκιά φκιάσε καρφιά, φκιάσε τρία περόνια
    κι εκείνος ο παράνομος βαρεί και φκιάνει πέντε.
    Βάλτε τα δυο στους πόδας του και τΆ άλλα δυό στας χείρας,
    το πέμπτο το φαρμακερό μπήξτε το στην καρδιά του
    να χύσει αίμα και νερό να πληγωθεί η καρδιά του».
    Κι η Παναγιά σαν τΆ άκουσε βαριά λιγοθυμάει.
    Σταμνί νερό της ρίξανε, τρία κανάτια μόσχο
    για να της έρθει ο λογισμός για να της έρθει ο νους της.
    Και σαν της ήρθε ο λογισμός και σαν της ήρθε ο νους της
    Ζητάει μαχαίρι να σφαεί για το Μονογενή της.
    Ζητάει φωτιά για να καεί, ζητάει γκρεμό να πέσει».
    Η Μάρθα κι η Μαγδαληνή και του Ιακώβου η μάνα
    και του Λαζάρου η αδερφή κι οι τέσσαρες αντάμα
    σαν πήραν το στρατί – στρατί, στρατί το μονοπάτι,
    το μονοπάτι τα έβγαλε μεσΆ στου Ληστού την πόρτα.
    «¶νοιξε πόρτα του Ληστού και πόρτα του Πιλάτου».
    Κι η πόρτα από το φόβο της ανοίγει μοναχή της.
    Κοιτάει δεξά, κοιτάει ζερβά, κανένα δεν γνωρίζει.
    Κοιτάει δεξιότερα, βλέπει τον Αη-Γιάννη.
    «Αη-Γιάννη, Αη-Γιάννη Πρόδρομε και Βαπτιστά του Γιου μου,
    μην είδες τον Υιόκα μου και Σε το δάσκαλό σου;»
    «Ποιος έχει γλώσσα να σου πει, χείλη να σου μιλήσει;
    Ποιος έχει χεροπάλαμο για να σου τονε δείξει;
    Βλέπεις Εκείνο το γυμνό, τον παραπονεμένο;
    Εκείνος είνΆ ο Γιόκας σου κι εμέ ο δάσκαλός μου…»
    (Από το Πινακοχώρι Λευκάδας)

    Η Μεγάλη Παρασκευή για τις νοικοκυρές είναι «αργία». «Μήτε βελόνι δεν πιάνουνε» -λένε. Για τα καταστήματα είναι αργία μέχρι να τελειώσει η ακολουθία της Αποκαθήλωσης.
    Το μεσημεριανό φαγητό είναι χωρίς λάδι, πρόχειρο. Οι παλαιές ευλαβείς γυναίκες έμεναν εντελώς νηστικές. Κάποιες συνήθιζαν να βάζουν λίγο ξύδι στο στόμα τους, συμμετέχοντας ενεργά στην ¶κρα Ταπείνωση του Χριστού («και έδωκαν αυτώ χολήν άμα και όξος»).
    Στις 7.30 μ.μ. αρχίζει η ακολουθία του Επιταφίου, δηλ. ο Όρθρος του Μεγ. Σαββάτου. (Στην Ι. Μονή Φανερωμένης αρχίζει στις 4.30 μ.μ.) Ψέλνονται τα εγκώμια. Στο «Έρραναν τον τάφον αι μυροφόροι μύρα λίαν πρωί ελθούσαι» ο ιερέας ραίνει με άνθη (ροδοπέταλα κ.ά.) και άρωμα τον Επιτάφιο και όλο τον λαό. Στο τέλος της δοξολογίας γίνεται η περιφορά του Επιταφίου. Πρώτα βγαίνει ο επιτάφιος του Αγίου Νικολάου. Περνάει από την Αγορά, την Κεντρική Πλατεία και επστρέφει στο ναό από τα στενά. Ακολουθεί της Αγίας Παρασκευής ο επιτάφιος (Μαρκάς – Αγορά – Πλατεία – οδ. Δημάρχου Βερροιώτη) και των Αγίων Αναργύρων (ίδια διαδρομή). Έπεται ο επιτάφιος του Αγίου Μηνά, που διασχίζει την Αγορά και επιστρέφει μέσω Αγ. Παρασκευής και Μαρκά. Τελευταίος, στις 9.30 μ.μ. βγαίνει ο επιτάφιος της Μητροπόλεως, συνοδευόμενος από τον Επίσκοπο, τις αρχές, άγημα της αεροπορίας και, βέβαια, την Φιλαρμονική. Ακολουθεί τη διαδρομή Νοσοκομείο – Αγορά – Πλατεία και επιστρέφει πάλι από την Αγορά. Στην Πλατεία γίνεται δέηση και η Φιλαρμονική παίζει κάποιο κομμάτι (¶μλετ, «Μεγ. Παρασκευή», «Πέτρινο Σταυρό» ή άλλο).
    Επιστρέφοντας στο ναό, παλιότερα, οι πόρτες του ήταν κλειστές και οι ιερείς έψελναν το «¶ρατε πύλας» για να ανοίξουν. Οι επίτροποι στέκονταν δεξιά κι αριστερά στις πόρτες της εκκλησίας και σήκωναν τον Επιτάφιο ψηλά για να περάσει ο κόσμος αποκάτω. Αυτό σήμερα γίνεται σε ορισμένα χωριά. Ακόμη, ξεστολίζεται ο Επιτάφιος και μοιράζονται στους πιστούς τα άνθη του για ευλογία.
    Παλιότερα λειτουργούσαν όλες σχεδόν οι εκκλησίες της πόλης και έβγαιναν περισσότεροι επιτάφιοι. Κάποτε οι επιτάφιοι έβγαιναν τα ξημερώματα του Μεγ. Σαββάτου. Αργότερα, γινόταν «συνάντηση επιταφίων» στην Πλατεία. Όταν περνούσαν οι επιτάφιοι απΆ την Πλατεία, οι φιλοπαίγμονες «Μπρανέλοι» αφορμή ήθελαν για νΆ αρχίσουν τα πειράγματα προς τις άλλες ενορίες. Μόλις έφτανε ο κάθε επιτάφιος στην πλατεία, ακούγονταν τα παρακάτω επιφωνήματα: Για τον επιτάφιο του Αγίου Μηνά: Τσαφ – τσουφ (επειδή στην περιοχή είχαν τα εργατήριά τους οι «χάβροι», οι σιδηρουργοί). Για του Αγ. Γεωργίου και του Αγ. Δημητρίου (από τα «Ψαρέικα», με τους πολλούς ενορίτες, ψαράδες): Γαρίδα – γαρίδα! Για την ενορία των ναυτικώ, τον ¶γ. Χαράλαμπο: Όρτσα – Μπόντζα ή Αμόλα σκότα! Για της Αγ. Παρασκευής, με τις φιλόκαλλες ενορίτισσες: Οι φκιασιδούδες έρχονται! Για την ενορία της «μεγαλοοικογένειας» Τσαρλαμπά κ.ά., τον ¶γ. Σπυρίδωνα: Τα ψηλά καπέλα! Και για τη Βαγγελίστρα: Ωχ! Βαγγελίστρα μου! Σήμερα ωστόσο αυτά έχουν εκλείψει.


    Μεγάλο Σάββατο

    Την ημέρα αυτή εορτάζουμε «την θεόσωμον ταφήν και την εις άδου κάθοδον» του Κυρίου. Η ταφή βέβαια έγινε τα απόγευμα της Μ. Παρασκευής. Όμως η Εκκλησία έκρινε ορθό να αφιερώσει ιδιαίτερη μέρα προς τιμήν και μελέτη του μυστηριώδους αυτού γεγονότος.
    Ο Χριστός αναπαύεται μέσα στον τάφο, όπως «αναπαύθηκε» όταν πρωτοδημιούργησε τον κόσμο την έβδομη μέρα. Όμως αναπαύεται ως θεάνθρωπος. Το πανάχραντο σώμα Του θάβεται στον τάφο, αλλά πνευματικά ο ίδιος μεταβαίνει στον ¶δη και συνεχίζει το σωτηριώδες έργο του. Καλεί κοντά Του όλους τους δικαίους της Παλαιάς Διαθήκης, από τον Αδάμ και την Εύα μέχρι τους έσχατους ανθρώπους του Θεού, ώστε να μην λείψει κανείς από το παγκόσμιο προσκλητήριο της σωτηρίας, που είναι τελικά μια αναδημιουργία του κόσμου και ολοκλήρωσης της ανθρωπότητας. Η κάθοδος αυτή ήταν το τελειωτικό χτύπημα κατά του θανάτου. ΓιΆ αυτό ψέλνουμε χαρακτηριστικά: «Ότε κατήλθες πρός τον θάνατον, η ζωή η αθάνατος, τότε τόν άδην ενέκρωσας τη αστραπή της θεότητος”.

    Το πρωΐ του Μεγ. Σαββάτου τελείται η Θ. Λειτουργία του Μεγ. Βασιλείου. Ύστερα διαβάζονται οι Προφητείες για την Ανάσταση και ψέλνεται ο Ύμνος των Τριών Παίδων («Τον Κύριον υμνείτε και υπερυψούτε εις πάντας τους αιώνας»). Αποβραδίς έχουν αλλάξει όλα τα πένθιμα καλύμματα του ναού και έχει στολισθεί με κόκκινα, αναστάσιμα. Στο μέσον του ναού, έχει στηθεί το «μπαρδακί», με το προσκυνητάρι και με «μανάλια» για κεριά.
    Μετά τον Απόστολο, γίνεται η «πρώτη Ανάσταση». Ο παπάς χτυπάει μΆ ένα σφυρί κάτι ξύλινο και αμέσως ανοίγει την Ωραία Πύλη. Βγαίνει κρατώντας την εικόνα της Ανάστασης και ψέλνοντας: «Ανάστα ο Θεός κρίνων την γην, ότι συ κατακληρονομήσεις εν πάσι τοις έθνεσι». Παράλληλα, σκορπίζει δαφνόφυλλα σΆ όλο το ναό, σύμβολα της νίκης του Χριστού επί του θανάτου και της φθοράς. Αφού λιτανεύσει την εικόνα σε όλο το ναό, την τοποθετεί σε προσκυνητάρι στο κέντρο του.
    Μόλις σημάνει η πρώτη καμπάνα του Μεγ. Σαββάτου, οι νοικοκυρές «ρίχνουν το κομμάτι», δηλαδή σπάνε ότι πήλινο «αγγειό» (σκουτέλα, πιάτο, μπότη, πνιάτα κτλ.) τους βρίσκεται. Το έθιμο σχετίζεται με την ψαλμική φράση, που αναφέρεται στην ανάσταση του Χριστού: «Και συντρίψεις αυτούς ως σκεύη κεραμέως».Τότε η Φιλαρμονική γυρνούσε στους δρόμους της πόλης παίζοντας το «Εωθινό». Σήμερα (από το 1997 με πρωτοβουλία του Δήμου) βγαίνει αργότερα στην Αγορά, όπου μοιράζονται πήλινα κεσεδάκια σε όλους για να ρίξουν το κομμάτι.
    Όταν λειτουργούσε το «Δημοτικόν Αγορείον» στο Μαρκά, μόλις έπεφτε το «κομμάτι» οι χασάπηδες έσφαζαν τα αρνιά για το πασχαλινό τραπέζι. ¶λλοι πήγαιναν στα σπίτια όσων έτρεφαν δικά τους αρνιά, τα έσφαζαν και έκαν τρεις σταυρούς στους παραστάδες της πόρτας με το αίμα του σφαγίου, όπως οι Ισραηλίτες στην Αίγυπτο, για να μην εξολοθρεύσει ο ¶γγελος τα παιδιά τους (όπως έκανε στα παιδιά των Αιγυπτίων).
    Το βράδυ στις 11 αρχίζει η ακολουθία της Παννυχίδος. Ψέλνεται ο κανόνας «Κύματι θαλάσσης». Ύστερα σβήνουν τα φώτα. Την ώρα αυτή έλεγαν το Ζ΄εωθινό «Ιδού σκοτία και πρωί». Αμέσως μετά βγαίνει ο παπάς με το τρικέρι (τα κεριά είναι προσφορά των ενοριτών) και ψέλνει το «Δεύτε λάβετε φως». Ανάβουν τότε όλοι τις λαμπάδες τους.
    Κατόπιν βγαίνουν στην πλατεία της εκκλησίας. Ο παπάς ανεβαίνει σε ειδικό βάθρο. Διαβάζει το Ευαγγέλιο «Διαγενομένου του Σαββάτου» (Β΄εωθινό) και στις 12 τη νύχτα ακριβώς ψέλνουν όλοι μαζί το «Χριστός ανέστη». Οι καμπάνες χτυπούν χαρμόσυνα. Τα πυροτεχνήματα πέφτουν το ένα μετά το άλλο (επικίνδυνα πολλές φορές). Πιο μετά μπαίνουν στην εκκλησία, ψέλνοντας τον κανόνα της Αναστάσεως, για να συνεχιστεί ο αναστάσιμος Όρθρος και η πανηγυρική Θ. Λειτουργία. Στο τέλος διαβάζεται ο κατηχητικός λόγος του Αγ. Ιωάννου του Χρυσοστόμου: «Ει τις ευσεβής και φιλόθεος…» Σε κάποιες ενορίες, στο τέλος, μοιράζουν κόκκινα αυγά. Οι ευχές δίνουν και παίρνουν: «Χριστός ανέστη!» - «Αληθώς ανέστη!» ή «Αληθώς ο Κύριος!»
    Αρκετοί, βέβαια, με τα πρώτα λόγια του παπά μετά το «Χριστός ανέστη…» («Αναστήτω ο Θεός και διασκορπισθήτωσαν οι εχθροί αυτού…») αναχωρούν για να απολαύασουν το οικογενειακό τραπέζι. (Σημείωση δική μου: Χωρίς το αληθινό Τραπέζι, το Πασχάλιο Δείπνο, που μόνη η Εκκλησία παραθέτει, πώς μπορεί κανείς να γιορτάζει Ανάσταση;) Τελοσπάντων, το βράδυ της Ανάστασης στη Λευκάδα κατά παράδοση τρώμε πατσά ή συκωτάκια (όχι μαγειρίτσα). Η επιστροφή στο σπίτι γίνεται με αναμμένες τις αναστάσιμες λαμπάδες. «Πάμε τΆ ¶γιο Φως στο σπίτι». Με την κάπνα της αναμμένης λαμπάδας, μπαίνοντας στο σπίτι, κάνουμε έναν σταυρό στο ανώφλι της πόρτας.



    Κυριακή του Πάσχα

    «Αύτη η κλητή και αγία ημέρα, η μία των Σαββάτων, η βασιλίς και κυρία.
    Εορτών εορτή και πανήγυρις εστί πανηγύρεων…»
    Το Πάσχα ήταν αρχαιότατη ιουδαϊκή γιορτή που τελούνταν τη νύχτα της 14ης προς τη 15η του μηνός Νισάν. Οι Ιουδαίοι γιόρταζαν την απελευθέρωσή τους από την δουλεία των Αιγυπτίων κατόπιν της σφαγής των πρωτότοκων των Αιγυπτίων, απΆ την οποία διέφυγαν τα δικά τους πρωτότοκα χάρη στο αίμα του αμνού με το οποίο άλειψαν τις πόρτες των σπιτιών τους. Η λέξη πάσχα (=διάβαση) υπενθυμίζει τη θαυμαστή διάβαση της Ερυθράς θάλασσας από τους Ισραηλίτες και γενικότερα τη διάβασή τους από τη δουλεία στην ελευθερία.
    Όμως τα γεγονότα εκείνα ήταν συμβολικά και προφητικά. Το ιουδαϊκό Πάσχα ήταν τύπος του χριστιανικού. Ο πασχάλιος αμνός των Ιουδαίων ήταν σύμβολο και τύπος του αληθινού πασχάλιου αμνού, του Χριστού, που θυσιάστηκε για μας και με το αίμα του εξαγόρασε την ελευθερία μας από την δουλεία της αμαρτίας.
    Κατά δε θεία οικονομία η θυσία του Κυρίου συνέπεσε με το ιουδαϊκό πάσχα, που εκείνο το έτος έτυχε να είναι Σάββατο. Ο Κύριος σταυρώθηκε και πέθανε την Παρασκευή, το βράδυ όπου οι Ιουδαίοι έτρωγαν τον πασχάλιο αμνό και αναστήθηκε μετά το Σάββατο, δηλ. την πρώτη μέρα της εβδομάδας η οποία γιΆ αυτό το λόγο ονομάστηκε Κυριακή. Το χριστιανικό Πάσχα γιορτάζεται την Κυριακή μετά την πανσέληνο της εαρινής ισημερίας, με απόφαση της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου.
    Παλιότερα στη Λευκάδα το πρωί της Κυριακής δεν έψεναν το κατσίκι ή το αρνί. Την πρώτη μέρα έφκιαναν το κρέας σούπα με αυγολέμονο. Ειπώθηκε ότι αυτό γινόταν, επειδή περίμεναν τους κλεφταρματολούς να γιορτάσουν στη Λευκάδα. Μάλλον είναι ανακριβές και η συνήθεια εξηγείται από την πρόνοιά τους να μην πέσουν σε βαρειά για το στομάχι φαγητά απότομα, μετά τη νηστεία της Μεγ. Σαρακοστής. Έψεναν, λοιπόν, τον οβελία τη δεύτερη μέρα του Πάσχα. Σήμερα, οι περισσότεροι ψένουν την πρώτη μέρα –στη σούβλα ή στο φούρνο. Συχνά μαζεύονται περισσότερες οικογένειες, συγγενείς ή γείτονες, και ψένουν μαζί σε κάποια «αδειά».
    Το απόγευμα της Κυριακής του Πάσχα τελείται ο Εσπερινός της Αγάπης. Σε άλλες περιοχές, το Ευαγγέλιο διαβάζεται σε όσο το δυνατόν περισσότερες γλώσσες για να κηρυχθεί σΆ όλα τα έθνη ότι «Χριστός εγερθείς εκ νεκρών, απαρχή των κεκοιμημένων εγένετο». Παλιότερα γινόταν λιτανεία της εικόνας της Ανάστασης από τις εκκλησίες στην Πλατεία. Μάλιστα, έριχναν άσφαιρα πυρά με τα «μάσκουλα» -μικρά κανονάκια.

    Όλη τη βδομάδα του Πάσχα (της Διακαινησίμου) μπορούμε να τρώμε τα πάντα. Εξάλλου, τις μέρες αυτές γίνονται και όσα πανηγύρια είχαν αναβληθεί λόγω της Μεγάλης Βδομάδας (Αγίου Γεωργίου, Αγίου Μάρκου, Αγ. Αθανασίου, Αγ. Μαύρας κ.ά.). Την Παρασκευή της Διακαινησίμου γιορτάζει το ξωκλήσι της Παναγίας στη Μεγάλη Βρύση, ενώ παλιότερα την Κυριακή του Θωμά πανηγύριζε και ομώνυμος ναός στο δρόμο προς την Απόλπαινα (ερειπωμένος σήμερα).
    Έτσι ολοκληρώνεται ο λαμπρός εορτασμός της Μεγάλης Εβδομάδας και του Πάσχα, σε μια ατμόσφαιρα κατανυκτική και μυσταγωγική. Ο λαός μας, έχοντας ως κέντρο τη ζωή της Εκκλησίας του, βίωνε και βιώνει το μεγαλείο των Παθών του Χριστού και την λαμπρότητα της Ανάστασής Του.


    Σχετικά κείμενα:
    «Το κομμάτι»

    - Δε μΆ λες, μωρΆ θειά (μώρα μου κιόλας) μη (μ)πάει κι έπεσε το κομμάτι, και δε (ν)το πήρα χαμπέρι;…
    - Όχι, μαρή θυατέρα, είναι μπονόρα ακόμα, στο (ν)ύπνο σου δα το ειδες;
    - Δε (γκ)ξέρω. Εδεκεί πΆ σάρωνα, μου κάστΆκε ότΆ άκΆσα τη μουζΆκή.
    - Όχι, μαρή κουρεμαδιά, είναι μπονόρα σου λέου. Ύστερα απΆ τσΆ εννιά η ώρα να (ν)το λογαριάζΆς. Δε μΆ λες τώρα, για να πούμε και τίποτσΆ άλλο, έβαψες πολλά αυγά μαρή;
    - Ένα (γ)κόρακα, χριστιανή μου… Δε (γ)ξέρω τι τον ηύρε το (γ)καλοφούρτουνο το νΆκοκύρΆ μου, να (ν)τονε χαρώ, και μου κουβάλΆσε δέκα ντουζίνες, η τζόγια μου, «λες και θα μας κομ-παρίρΆνε οι ΑγγλογάλλΆ». Κάμε κόντο. Μήτε στα «δώδεκα βαγγέλια» δεν άδειασα να πάου η καψερή, ο Θέος να με σΆχωρέσει.
    - Μπα, μαρή κοπέλα μΆ… Δε μΆ λες κάνε, τΆ αρνί σας το σφάξατε;
    - Μπαααα, θειά μΆ. Καρτερώ το μπαρμπα-Χρήστο το Μένιο. Η αφεντιά του μας το σφάζΆ ούλες τσι χρονιές. Είναι φίλος, βλέπΆς, με το νΆκοκύρΆ μου… Του δίνει και τη (μ)προβιά κάθε χρόνο!
    - Εγώ, καψόπαιδο, εφώναξα εχτές το μπάρμπΆ ΑργύρΆ και ξεντριγάρΆσα…
    - Ναι, είδα τσου «σταυρούς στη (μ)πόρτα» σας. Και του χρόνου να ΅στενε καλά… Δε μΆ λες, αλήθεια, θεια, η αφεντιά σου θα (γ)ξέρΆς. Τι πράμα είνΆ αλήθεια αυτό το κομμάτι; ¶κου, να γυρίζΆ, λέει, κάθε Μεγασάββα η μουζΆκή στα σοκκάκια και να βαρεί τΆ «διάνα» κι οι νΆκοκυράδες, απΆ όπΆ βρεθούνε, να τσακίζΆνε στσου δρόμΆς ότΆ παλιαγγειό τσου βρίσκεται. Μπορείς να μΆ πεις η αφεντιά σου, τι σένια είναι, η αφεντιά τσου;
    - Εθίματα, μαρή θυατέρα… Παλιά εθίματα των γιορτώνε… Τι θέλΆς να ΅ναι; ΈτσΆ τα ΅βραμε απΆ τσου παλιότερους, έτσΆ τα βαστάμε και στσι μέρες μας. «Μικρή Ανάσταση» μου την είπε, νια μέρα πΆ τονε ρώτησα κι εγώ, ο σιορ ΠίπΆς, ο νόντσολος τΆ ¶η-Μηνά. Αλλά τώρα, στο (γ)καιρό μας, δεν τα πιεντάνε και πολύ – πολύ. Παλιότερα, καψόπαιδο, ο κοσμάκΆς τα στΆμάρΆζε πλειότερο απΆ τσου τωρινούς και μάλΆστα μου πολύ τα χαιρόντανε. ΘΆμάμαι νια βολά, σα σήμερα, όπως κατέβαινε η μουζΆκή στο παζάρΆ απΆ τα ΧάβρΆκα για τη (μ)πιάτσα, εδεκεί στο σοκκάκι του Μαρκά, πετιέται απΆ το τσαγκάρΆκό του ο ΓιώργΆς ο ΚράλΆς, Θεός σχωρέστονε κι απΆθώνει καταμεσίς του δρόμΆ ένανε θεόρατο μπότη, από κειούς εκεί με τΆν αλΆφή απόξΆ, ξέρΆς μαρή, πΆ βάνΆνε το λάδΆ, μΆ ένα φΆτίλΆ απάνΆ στη μσΆούδα του, αναμμένο. Οραντίς και το βλέπΆνε οι μουζΆκάντΆδες, σκιαχτήκανε και το βάνΆνε στα κοσάκια. Σκορπίσανε και μήτε δΆνήθηκε να (ν)τσου σ΄μασΆ άλλο ο μακαρίτΆς ο μπάρμπα Νιόνιος ο ΤσΆρώτος, πΆ τσόκανε το «δάσκαλο».
    - ΈτσΆ λΆπόν!… Και δε μΆ λες αλήθεια, θεια. Όλο τι πράντσα λογαριάζεις να ΅τΆμάσεις;
    - Τι πράντσα, μαρή κοπέλα μΆ, σα (γ)και δε (ν)τα ξέρΆς, ρωτάς. Απόψε το πατσαλίκι αυγοκομμένο, όπως το καλεί η βραδιά. Αύριο τσότσο κρέας με μανέστρα και τΆν άλλΆ τΆ αρνί ψΆμένο. Αυτά. Τα ξέρΆς. Δε (ν)τα ξέρΆς τώρα;…
    - Θα (ν)το ψήσΆτε στο σουβλί;
    - Ναίσκε, μαρή. ΌξΆ στΆν αδειά, αντάμα με το (γ)κΆνιάδο μου και το λαλά μου. Κάθε χρόνο έτσΆ κάνΆμε, από έσπαλε. ΘέλΆνε, βλέπΆς, άμα το σΆκώνΆνε, να ρίχνΆνε και τσι κουμπουριές τσου, για το καλό ταΆ χρόνου. Το δΆκό σας θα (ν)το βάλΆτε στο φούρνο, ε; Είδα το δΆκόνε σου, τΆ απολιώρα, πόφερνΆ αποκλάδια.
    - Τι να κάμΆμε, θεια μου; Είμαστε βλέπΆς κι οι δύο κονκασάδοι.
    - Και για Ανάσταση, πού λέτε να πάτε;
    - Εδεδώ στΆ (μ)πιάτσα, λέμε να βγούμε, στον Αη-ΣπΆρίδωνα για πιο σιμά… Ας πάου τώρα νΆ αποσώσω κάτΆ δΆλειές που τΆς έχω στΆ μέση, μη (μ)πάει κι έρτΆ ο μπάρμπα Χρήστος για το καλότΆχο τΆ αρνί.
    - Τότενες, γεια σΆ μαρή θυατέρα μου και καλή σας Ανάσταση.
    - Αμήν, θεια μου, παρομοίως, με τΆ φαμελιά σου…

    Παναγιώτη Τ. Ματαφιά (Νότη Μπρανέλου),
    ΑπΆ τον Αη-Μηνά ίσαμε τον Πόντε, Αθήνα 1992, σελ. 19-20.



    Ανάσταση με τη γιαγιά
    (απόσπασμα)

    …Πρωί – πρωί το Μεγάλο Σάββατο, η μητέρα μας πήγε για τη Θεία Μετάληψη στην εκκλησία κι από κεί, «όπως είμαστε», μΆ έναν αγωγιάτη συντροφιά, ξεκινούσαμε για το απάνω χωριό. Καθώς βγαίναμε απΆ την πόλη, ακούστηκε το κομμάτι να πέφτει. Το «κομμάτι» ήταν ένα περίεργο έθιμο στην πατρίδα μας. Το πρωί το Μεγάλο Σάββατο σε κάθε σπίτι, και με το σύνθημα που θα ΅δινε η καμπάνα, έπρεπε να σπάσουν κάτω στις πλάκες της αυλής ένα πήλινο παλιό σκεύος. Ή στάμνα ή βάζο ή κανάτι ή σκουτέλι ή τσουκάλι ή ακόμα και κεραμίδι. Όλοι μαζί. Ένας ορυμαγδός κι ένας σαματάς παράξενος ακουγόταν για λίγα λεπτά σΆ όλη την μικρή πόλη…
    …Το βράδυ εμείς τα παιδιά κοιμηθήκαμε νωρίς. Μονάχα ο παππούς, που δεν του πήγαινε ύπνος, κάθισε στο τζάκι και κάτι μαστόρευε.
    Στις δώδεκα η ώρα μας σήκωσε όλους για την Ανάσταση. Η εκκλησία ήταν λίγο πιο έξω απΆ το χωριό. Εκεί κοντά ήταν και τΆ αλώνια, όπου γενόταν το χοροστάσι, πιο πέρα το νεκροταφείο με τα πυκνά τα κυπαρίσσια, κι εκεί στη ράχη ο ανεμόμυλος, που άφηνε τη βαριά του σιλουέτα να γράφεται στο σκούρο ουρανό.
    Σα σκιές σιωπηλοί, οι χωριανοί βγαίναν από τις αυλές και τα στενορύμια και μαζεύονταν στην εκκλησιά, που είχε πια γεμίσει. Κι όταν ο παπάς βγήκε στην Ωραία Πύλη με το τρικέρι, ψάλλοντας το Δεύτε λάβετε φως, όλα τα κεριά άναψαν κι όλα τα πρόσωπα έλαμψαν μΆ ένα γλυκό φως και μΆ ένα πιο γλυκό χαμόγελο.
    Σε λίγο, ο παπάς ακούστηκε να ψάλλει ζωηρά το Χριστός ανέστη. Μα η φωνή του αμέσως σκεπάστηκε από την ψαλμωδία όλων μας, που το λέγαμε μαζί, κι από τις μπαταριές και τα χαλκούνια, που πέφταν στο προαύλιο. Εκεί ήταν ο αγροφύλακας με την παρέα του και περίμεναν νΆ ακούσουν το χαρούμενο άγγελμα, για να βάλουν «φωτιά στα τόπια».
    Στο προαύλιο που βγήκαμε όλοι με τις λαμπάδες, για πολλήν ώρα ανακατευόμαστε με τα «Χριστός ανέστη», «Αληθώς ο Κύριος» και με τους ασπασμούς. Πρώτα άρχισαν οι γεροντότεροι, ύστερα ξεθάρρεψαν οι νέοι…

    (Γεράσιμου Γρηγόρη, «Ανάσταση με τη γιαγιά», Φύλλα δάφνης – διηγήματα, εκδ. Το Ροδακιό, Αθήνα 1992, σελ. 103 επ.)


    Πηγές πληροφόρησης:
    Βρεττού Βούλη, Εκπομπή για τα έθιμα της Μεγ. Εβδομάδας στο Studio Lefkatas (8-4-1996)
    Γρηγόρη Γεράσιμου, Φύλλα δάφνης – διηγήματα, εκδ. Το Ροδακιό, Αθήνα 1992.
    Κοντομίχη Πανταζή, Λαογραφικά Σύμμεικτα Λευκάδας, εκδ. Γρηγόρη, Αθήνα 1995.
    Κουνιάκη Θ. Πάνου, Η νήσος Λευκάς από των αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι των καθΆ ημάς (Ήθη – Έθιμα – Εξέλιξις και Δράσις των πολιτικών αυτής ανδρών), 1928.
    Κουνιάκη Θ. Πάνου, Η σύγχρονος Λευκάς (1890-1936), Πάτρα.
    Ματαφιά Τ. Παναγιώτη (Νότη Μπρανέλου), ΑπΆ τον Αη-Μηνά ίσαμε τον Πόντε, Αθήνα 1992.
    Μέγα Α. Γεωργίου, Ελληνικές Γιορτές και Έθιμα της Λαϊκής Λατρείας, εκδ. της Εστίας, Αθήνα 2003

  6. Οι παρακατω 4 χρήστες σε ευχαριστούν lenin67 για το θέμα αυτό:

    Anatolh (16-04-11), geodon (17-04-11), hammer (16-04-11), takisote (16-04-11)

  7. #4
    Εγγραφή
    02-04-2010
    Μηνύματα
    6.654
    Ευχαριστώ
    1.231
    Εχει 10.708 Ευχαριστώ σε 4.763 Posts

    Προεπιλογή Απάντηση: ΜΕΓΑΛΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ

    Κυριακή των Βαΐων: Μήνυμα και έθιμα



    Την Κυριακή των Βαΐων, σε ανάμνηση της θριαμβευτικής εισόδου του Χριστού στα Ιεροσόλυμα, όλοι οι ναοί στολίζονται με κλαδιά από βάγια, από φοίνικες δηλαδή ή από άλλα νικητήρια φυτά, όπως δάφνη, ιτιά, μυρτιά και ελιά.

    Μετά τη λειτουργία μοιράζονται στους πιστούς. Η εκκλησία μας καθιέρωσε ήδη από τον 9ο αιώνα το έθιμο αυτό μια και όπως αναφέρει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης «όχλος πολύς...έλαβον τα βαΐα των φοινίκων και εξήλθον εις υπάντησιν αυτώ».

    Στα πρώτα χριστιανικά χρόνια, στα Ιεροσόλυμα, ο επίσκοπος έμπαινε στην πόλη «επί πώλου όνου», αναπαριστάνοντας το γεγονός, ενώ στα βυζαντικά γινόνταν «ο περίπατος του αυτοκράτορα», από το Παλάτι προς τη Μεγάλη Εκκλησία. Στη διαδρομή αυτή ο αυτοκράτορας μοίραζε στον κόσμο βάγια και σταυρούς και ο Πατριάρχης σταυρούς και κεριά. Με τα βάγια οι πιστοί στόλιζαν τους τοίχους των σπιτιών και το εικονοστάσι τους.

    Και σήμερα ακόμα όλες οι εκκλησίες στολίζονται με δαφνόφυλλα ή βάγια. Τα παλιότερα χρόνια τους τα προμήθευαν τα νιόπαντρα ζευγάρια της χρονιάς ή και μόνο οι νιόπαντρες γυναίκες, για το καλό του γάμου τους. Πίστευαν πως η γονιμοποιός δύναμη που κρύβουν τα φυτά αυτά θα μεταφερόταν και στις ίδιες και η μια χτυπούσε την άλλη με τα βάγια. Τα “βαγιοχτυπήματα” σιγά-σιγά άρχισαν να γίνονται και από τις άλλες γυναίκες και τα παιδιά τις μιμούνταν και όπως χτυπιούνταν μεταξύ τους εύχονταν: “Και του χρόνου, να μη σε πιάνΆ η μυίγα”.
    Δυνάμεις ιαματικές και αποτρεπτικές, μαζί με τις γονιμοποιές, αποδίδονταν στα βάγια και γι αυτό έπρεπε μετά την εκκλησία όλα να τα “βατσάσουν” για το καλό. Τα δέντρα, τα περβόλια, τα κλήματα, τις στάνες, τα ζώα, τους μύλους, τις βάρκες. Από ένα κλαδάκι κρεμούσαν στα οπωροφόρα, για να καρπίζουν και στα κηπευτικά, για να μην τα πιάνει το σκουλήκι.

    “Μέσα βάγια και χαρές,
    όξω ψύλλοι, κόριζες !”

    ΅Ολα εξαφανίζονταν από τα σπίτια μόλις μπαίναν τα βάγια. Κρατούσαν την πρώτη θέση στο εικονοστάσι και μΆ αυτά “κάπνιζαν” οι γυναίκες τα παιδιά για το “κακό το μάτι”.
    Στη Λέσβο τα παιδιά, μετά την εκκλησία, στόλιζαν ένα δεμάτι από κλαδιά δάφνης με κόκκινα ή πράσινα πανάκια από καινούργιο φουστάνι, κρεμούσαν κι ένα κουδούνι και καθώς πήγαιναν από σπίτι σε σπίτι ψάλλοντας και λέγοντας εξορκισμούς για τους ψύλλους και τα ποντίκια, έδιναν και ένα κλαράκι δάφνης στη νοικοκυρά. Στο τέλος ζητούσαν και το χάρισμά τους: “Χρόνια πολλά, εν ονόματι Κυρίου, δό μΆ τΆ αυγό να φύγω.”
    Στην Ανατολική Ρωμυλία, τα κορίτσια έφτιαχναν με τα βάγια στεφάνια, τους έδεναν μια κόκκινη κλωστή και τραγουδώντας όλες μαζί πήγαιναν και τα πέταγαν στο ρέμα κι όπως έπαιρνε τα στεφάνια το νερό, όποιας πήγαινε μπροστά εκείνη θα γινόταν “συντέκνησσα”. Πρώτη στο γυρισμό, πρώτη στο χορό και στο δικό της σπίτι η μάνα της θα έφτιαχνε τα φασόλια και θα τις φίλευε όλες, μαζί με ελιές.
    Στη Τήνο, την Κυριακή των Βαΐων, τα παιδιά τριγύριζαν στους δρόμους κρατώντας μαζί με το στεφάνι τους την “αργινάρα”, μια ξύλινη ή και σιδερένια ροκάνα που τη στριφογύριζαν με δύναμη. Μέσα σε εκκωφαντικό θόρυβο κατέληγαν στη θάλασσα, όπου πετούσαν στο στεφάνι στο νερό.
    Το έθιμο της περιφοράς των κλαδιών θυμίζει την “ειρεσιώνη”, το στολισμένο με καρπούς κλαδί, που στις γιορτές της άνοιξης περιέφεραν στους δρόμους τα παιδιά, στην αρχαιότητα. Τα βάγια τα έπλεκαν σε πάρα πολλά σχέδια: φεγγάρια, πλοία, γαϊδουράκια, το πιο συνηθισμένο όμως ήταν ο σταυρός. Σε μερικά μέρη τους έδιναν το σχήμα του ψαριού. Ψάρι είχαν σαν σημάδι αναγνώρισης οι πρώτοι χριστιανοί, η λέξη ΙΧΘΥΣ, εξάλλου, προέρχεται από τα αρχικά Ιησούς Χριστός Θεού Υιός Σωτήρ.
    Αν και είναι εκόμα σαρακοστή, η εκκλησία την Κυριακή των Βαϊων επιτρέπει το ψάρι. Έτσι και το τραγούδι των παιδιών λέει:

    “Βάγια, Βάγια των βαγιών,
    τρώνε ψάρι και κολιό,
    κι ως την άλλη Κυριακή
    με το κόκκινο αυγό ! ”

    Αναγράφει το <<Ωρολόγιο>>: <<Πέντε μέρες προ του Νομικού Πάσχα, ερχόμενος ο Ιησούς από τη Βηθανία στα Ιεροσόλυμα, έστειλε δύο από τους μαθητές του και του έφεραν ένα ονάριο και αφού κάθισε πάνω του εισερχόταν στη πόλη. Ο λαός μόλις άκουσε ότι έρχεται ο Ιησούς (είχαν μάθει και τα περί αναστάσεως του Λαζάρου) έλαβαν στα χέρια τους βάϊα από φοίνικες και πήγαν να τον προϋπαντήσουν. ¶λλοι με τα ρούχα τους, άλλοι έκοβαν κλαδιά από τα δένδρα και τα έστρωναν στο δρόμο όπου διερχόταν ο Κύριος και τον ακολουθούσαν. Ακόμα και τα νήπια τον προϋπάντησαν και όλοι μαζί φώναζαν: <<Ωσαννά, ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου, ο βασιλεύς του Ισραήλ>> (Ιωαν.ιε΄).
    Αυτή τη λαμπρή και ένδοξο πανήγυρη της εισόδου στα Ιεροσόλυμα του Κυρίου εορτάζομε αυτή τη Κυριακή.
    Σήμαιναν δε τα βάϊα, οι κλάδοι των φοινίκων, τη κατά του διαβόλου και του θανάτου νίκη του Χριστού. Το δε Ωσαννά ερμηνεύεται σώσον παρακαλώ. Το δε πωλάριο της όνου και το κάθισμα του Ιησού πάνω του, ζώου ακάθαρτου κατά τον νόμο τους, σήμαινε τη πρώην ακαθαρσία και αγριότητα των εθνών και την μετά από λίγο υποταγή αυτών στο άγιο Ευαγγέλιο.
    Η Εκκλησία μας ψάλλει:
    Αφού ταφήκαμε μαζί με Σε, Χριστέ και Θεέ μας, δια του βαπτίσματός μας (το οποίο είναι τύπος του θανάτου Σου και της ταφής Σου), αξιωθήκαμε δια της αναστάσεώς Σου να εισέλθωμε στην αθάνατο ζωή της Βασιλείας Σου. Γι' αυτό υμνούντές Σε, κράζομε: Βοήθησέ μας και σώσε μας, Συ, που ως Θεός κατοικείς στα ύψιστα μέρη του Ουρανού. ¶ς είσαι ευλογημένος Συ, που έρχεσαι απεσταλμένος από τον Κύριο!




  8. Οι παρακατω 3 χρήστες σε ευχαριστούν lenin67 για το θέμα αυτό:

    Anatolh (17-04-11), geodon (19-04-11), hammer (18-04-11)

  9. #5
    Εγγραφή
    05-07-2009
    Μηνύματα
    12.143
    Ευχαριστώ
    8.168
    Εχει 12.644 Ευχαριστώ σε 7.107 Posts

    Προεπιλογή Ήθη και Έθιμα Πόντου

    Το Σάββατο του Λαζάρου φτιάχνανε τα κουλούρια που τα έλεγαν "Κερκέλε" και μαζί με άσπρα αυγά τα δίνανε στα παιδιά την Κυριακή των Βαΐων όταν έψελναν.
    [IMGL]http://www.acadimostravel.gr/themedia/Image/photos/Easter/Easter_66706477.jpg[/IMGL]
    Ερχόταν η Μεγάλη Εβδομάδα και δεν κάνανε δουλειές. Όλη την εβδομάδα πηγαίνανε στην εκκλησία. Τη Μεγάλη Πέμπτη ζύμωναν τα ψωμιά, έκαναν τα τσουρέκια και βάφανε τα αυγά. Το βράδυ πήγαιναν στα δώδεκα Ευαγγέλια. Βάζανε σε σακουλάκια διάφορα αντικείμενα, τα πήγαιναν στην εκκλησία να διαβαστούν για το καλό του χρόνου. Τη Μεγάλη Παρασκευή πήγαιναν στην εκκλησία, περνούσανε κάτω από τον επιτάφιο, κοινωνούσανε και μετά, στις 3.00, τρώγανε νερόβραστα φαγητά. Ερχόταν το Μεγάλο Σάββατο και όσοι δεν είχαν κάνει τα τσουρέκια τους τα κάναν την ημέρα αυτή. Έσφαζαν αρνιά, κότες, κόκορες, ότι είχε ο καθένας, και έκαναν τις ετοιμασίες για το Πάσχα. Οι γονείς ψώνιζαν κάποια δώρα για τα παιδιά και αυτά είχαν μεγάλη χαρά.

    Το βράδυ της Ανάστασης, όλη τη νύχτα, ξημέρωναν. Μετά τις 2.00, με το πρώτο λάλημα του πετεινού χτυπούσε η καμπάνα. Όλο το χωριό πήγαινε στην εκκλησία προτού ξημερώσει έβγαινε η Ανάσταση. Μετά τις 4.00 γινόταν η λειτουργία. Όποιοι ήθελαν κάθονταν μέχρι το τέλος και οι άλλοι φεύγανε για τα σπίτια τους. Ο κόσμος είχε μαζί του αυγά, τα τσούγκριζε και έλεγε το "Χριστός Ανέστη". Το πρωί, μόλις σχολνούσε η εκκλησία, βάζανε τραπέζι και έτρωγαν ως το μεσημέρι.

    Την πρώτη μέρα του Πάσχα τα καφενεία ήταν κλειστά. Όλος ο κόσμος ήταν έξω από τα σπίτια του και τσουγκρίζανε τα αυγά. Οι μεγάλοι, σε ομάδες 3 - 4 ατόμων πήγαιναν από σπίτι σε σπίτι μαζί με μια λύρα, χόρευαν, τσούγκριζαν αυγά, τους κερνούσαν ούζο και μετά έφευγαν. Ερχόταν η δεύτερη Ανάσταση, η ώρα 12.00 το μεσημέρι. Πήγαινε πάλι ο κόσμος στην εκκλησία. Μετά όλο το χωριό μαζευόταν στην κεντρική πλατεία ή μπροστά στο σχολείο, κάποιος έπαιζε γκάιντα και όλο το χωριό χόρευε γιατί όλη την νηστεία δε χόρευε κανείς. Τα παιδιά έπαιζαν κυλώντας τα αυγά τους και όποιο είχε το πιο γερό αυγό και έσπαγε τα αυγά των άλλων τους τα έπαιρνε.

    3η Μέρα του Πάσχα-Χορός της Ρόκας-Γαλατινή



    Η παραδοχή του 14ου αιώνα ως χρόνου κτίσης και αρχής της ιστορίας της Γαλατινής, προκύπτει από ένα συνδυασμό προφορικών διηγήσεων της λαϊκής παράδοσης και της επισημότερης εκδοχής που υπάρχει και είναι ο Κώδιξ της μονής της Ζάβορδας. Το βέβαιο είναι ότι η Γαλατινή είναι δημιούργημα των μεταβυζαντινών χρόνων.

    Η ιστορία της, η παράδοσή της, οι δοξασίες, τα ήθη και τα έθιμα που ξεκινούν πριν από 6 αιώνες περίπου και ακολούθησαν παράλληλα την πορεία και εξέλιξη του βορειοελλαδικού ελληνισμού, έφθασαν μέχρι εμάς σήμερα άλλα ατόφια και αμετάβλητα και άλλα με μεταβολές και επιδράσεις, κρατώντας όμως πάντοτε τον κεντρικό πυρήνα τους. Και αν λάβουμε υπόψη κυρίως την οχυρή και απομονωμένη, γεωγραφικώς, θέση της Γαλατινής, την αυστηρή και μέχρι σήμερα ακόμη τοπική κοινωνική οργάνωση και τη σχεδόν απόλυτη ακρίβεια που ακολουθείται σε κάποια έθιμα και συνήθειες που αφορούν προσωπικότερες στιγμές του βίου μας (θάνατος, γάμος, οικογένεια) καταλήγουμε στο ότι, αν πορευτούμε με αναδρομικό κοίταγμα προς το παρελθόν θα πάρουμε το νήμα της συνέχειας της ιστορίας και της παράδοσης της Γαλατινής, με ικανοποιητική ακρίβεια. Και έτσι είναι εύκολο να ερμηνεύσουμε την πολιτιστική πορεία και κοινωνική ψυχολογία μας.

    Ξετυλίγοντας λοιπόν το παρελθόν, στα πλαίσια του ετήσιου χρόνου, παρατηρούμε μια πληθώρα τοπικών εθίμων και εορτών συνδεδεμένων κάθε φορά με θρησκευτικά, ιστορικά, κοινωνικά και άλλα γεγονότα. Ιδιάζουσα θέση στην πολυσχιδία και πολυμορφία της τοπικής παράδοσης κατείχε το έθιμο «του Χορού της Ρόκας». Επιγραμματικά πρόκειται για ένα χορό του ονομαδότησε με το πέρασμα των χρόνων μια ευρύτερη χορευτική εκδήλωση σε συγκεκριμένο χρόνο.

    Ο χορός της Ρoκας έλκει την απαρχή του ίσως από την κτίση της Γαλατινής. Θεωρούμε ότι θα ήταν ματαιοπονία και επικίνδυνο επιστημονικά να προσπαθήσουμε να εντοπίσουμε τον ακριβή χρόνο της γέννησης του εθίμου. Σήμερα πάντως οι πλέον ηλικιωμένοι κάτοικοι του χωριού βεβαιώνουν ότι το έθιμο κρατούσε και στα χρόνια των προπαππούδων τους.

    Στο τέλος μετά ακολουθούσαν οι ανύπαντρες κοπέλες χωρίς το κροσσωτό κεφαλομάντηλο, συνήθως με τα μαλλιά πλεγμένα. Το θέαμα αυτό συνοδευόμενο με τραγούδια εύθυμα γινόταν πάθος, προκαλούσε αισθήματα βαθιά ανθρώπινα.

    Ο χορός της Ρόκας γινόταν κατά τη δύση του ήλιου την Τρίτη μόνο Ημέρα του Πάσχα. Όμως οι γυναίκες έστηναν χορό ντυμένες με την τοπική ενδυμασία κάθε απόγευμα των τριών ημερών που κρατούσε ο εορτασμός του Πάσχα. Γινόταν ξεχωριστά σε κάθε μαχαλά και μόνο τα τελευταία χρόνια η αναβίωση γίνεται μ΄ έναν χορό στην Πάδη (Πάδ) στο κέντρο του χωριού. Σύμφωνα με τις πληροφορίες του γεροντότερου της Γαλατινής Γκόβτζια Μιχαήλ, 97 χρονών σήμερα, μετά το 1912, έτος απελευθέρωσης του Μακεδονικού χώρου, στο χορό έμπαιναν κάποια στιγμή και οι άνδρες κρατώντας ψηλά την ελληνική σημαία για αυτονόητους λόγους.

    Ο τελευταίος, σημειωτέον, «επώνυμος» χορός της Ρόκας τοποθετείται στο τέλος του 19ου αιώνα, περίπου το 1880 κι αυτό γιατί τη στιγμή που εξελισσόταν ο χορός κατέφθασαν Τούρκοι στρατιώτες καβαλάρηδες αναζητώντας να αρπάξουν την Αλαμάναινα. Ήταν αυτή η όμορφη γυναίκα ενός μεγαλόσωμου άντρα του χωριού, του Αλαμάνη. Όταν οι Τούρκοι ζήτησαν να μάθουν ποια είναι και που βρίσκεται η εν λόγω γυναίκα, η ίδια η Αλαμάναινα βρήκε το θάρρος και τους είπε ότι έφυγε από το χωριό. Οι Τούρκοι έφυγαν και έτσι γλίτωσε. Λίγο αργότερα από κάτοικο του χωριού φυγαδεύτηκε κρυφά από τη Σιάτιστα για περισσότερη ασφάλεια. Η προφορική παράδοση λέει με το στόμα ηλικιωμένων γυναικών ότι η ίδια ιστορία είχε επαναληφθεί λίγες μέρες νωρίτερα και με τη μάνα του καπετάν Γιώργου Νταβέλη (Δούκα), γνωστού Γαλατινιώτη ήρωα του τέλους του περασμένου αιώνα. Και στις δύο περιπτώσεις τη φυγάδευση και σωτηρία των δύο γυναικών εξασφάλισε ο πατέρας του παραπάνω πληροφοριοδότη μας.

    Όσον αφορά τους αιτιώδεις λόγους της εμφάνισης και διαιώνισης του εθίμου του χορού της Ρόκας, η απάντηση δεν μπορεί να είναι μία και ξεκάθαρη. Διότι με τη διαδοχή των γενεών και τις κάθε είδους επιδράσεις των καιρών η αρχή χάνεται βαθιά πίσω. Ακούγοντας όμως τα τραγούδια μπορούμε να υποψιαστούμε τα γενεσιουργά αίτια του εθίμου. Προφανώς τα τραγούδια που συνόδευαν το χορό της Ρόκας δεν χρειάστηκε να αναζητήσουν θέματα, αλλά ίδια η ζωή των ανθρώπων της Γαλατινής, αποτέλεσε την έμπνευση για τη δημιουργία αυτών και του χορού. ¶λλωστε το τραγούδι και ο χορός ως οι πλέον αυθόρμητες εκδηλώσεις αποτελούν ένα είδος ανθρώπινου «λόγου». Το συγκεκριμένο έθιμο σίγουρα τότε ικανοποιούσε την ανάγκη των γυναικών του χωριού να εκφράσουν τις χαρές και τις λύπες τους, την θρησκευτική τους πίστη, την αγάπη στην οικογένειά τους, γενικά τα βιώματά τους και τέλος γιατί όχι τη φιλέορτη διάθεσή τους.

    Το έθιμο του χορού της Ρόκας ήταν και εκτόνωση και γλέντι ιδίως μετά απ έναν μακρύ χειμώνα. Απλά υπήρχαν και αργότερα, λιγότερο ή περισσότερο, οι «εθιμικές» αφορμές για να φτάσει να διαιωνίζεται μέχρι σήμερα.




    http://www.ultragreek.com/forums/image.php?u=11&type=sigpic&dateline=1249092689

  10. Οι παρακατω 2 χρήστες σε ευχαριστούν Anatolh για το θέμα αυτό:

    geodon (17-04-11), hammer (18-04-11)

  11. #6
    Εγγραφή
    05-07-2009
    Μηνύματα
    12.143
    Ευχαριστώ
    8.168
    Εχει 12.644 Ευχαριστώ σε 7.107 Posts

    Προεπιλογή ΠΑΣΧΑΛΙΝΑ ΕΘΙΜΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ

    Αρκαδία - Τρίπολη (Τσακωνιά)

    Η νύκτα της Αναστάσεως στο Λεωνίδιο είναι η νύκτα των αεροστάτων, μοναδικό και φαντασμαγορικό έθιμο.

    Με το Χριστός Ανέστη παίρνουν φωτιά οι ΅ΆκολλημάρεςΆΆ και τα αερόστατα ωθούνται προς τα πάνω. Ανεβαίνουν ψηλά και για 30-40 λεπτά κατακλύζουν τον ουρανό της ανοιξιάτικης αναστάσιμης νύκτας.
    Το θέαμα είναι μοναδικό όταν καίγεται κάποιο αερόστατο από υπερβολικά μεγάλη ΅ΆκολλημάραΆΆ ή από πολύ πετρέλαιο, η αγωνία κορυφώνεται διότι οι ανταγωνιστές των άλλων ενοριών κρατούν λογαριασμό αποτυχιών για να ακολουθήσουν τα πειράγματα το πρωί της Ανάστασης.
    Την Κυριακή του Πάσχα, ο Δήμος Λεωνιδίου στον κήπο του Δημαρχείου έχει σούβλες με αρνιά και κοκορέτσια και φιλεύει όλους τους επισκέπτες.
    Η ακολουθία της Αγάπης τελείται το απόγευμα, στην πλατεία 25ης Μαρτίου και το Ευαγγέλιο διαβάζεται και στην Τσακώνικη διάλεκτο.
    Στον Τυρό Κυνουρίας η παράδοση καλά κρατεί. Τη Μεγάλη Παρασκευή η περιφορά των δύο επιτάφιων γίνεται στην παραλία με την συνοδεία των ψαροκάικων μέσα σε κατανυκτική ατμόσφαιρα.
    Τη στιγμή της Ανάστασης, σε όλες τις ενορίες του χωριού οι Τσάκωνες μπουρλοτιέρηδες φωτίζουν τον Αναστάσιμο ουρανό με εκατοντάδες πυροτεχνήματα και αερόστατα.
    Στην ενορία της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος στο λιμάνι θα γίνει το κάψιμο του Ιούδα μέσα στη θάλασσα πάνω σε ειδική σχεδία από τους Τσάκωνες πυρπολητές, ένα έθιμο που άρχισε από την εποχή της Τουρκοκρατίας και που φτάνει έως τις μέρες μας, ενώ στην ενορία της Αγίας Μαρίνας θα γίνει το κάψιμο του αφανού.
    Την Κυριακή του Πάσχα η τελετή της Αγάπης τελείται στην πλατεία του χωριού και η ανάγνωση του Ευαγγελίου γίνεται στην Τσακώνικη διάλεκτο. Ακολουθεί γλέντι με σούβλες, ντόπιο κρασί και λαϊκή ορχήστρα, ενώ το χορευτικό του πολιτιστικού συλλόγου χορεύει τον ιστορικό Τσακώνικο χορό.


    Μεσσηνία - Καλαμάτα

    Βγαλμένο από τη Μεσσηνιακή ιστορία και τους ηρωικούς αγώνες των κατοίκων της Καλαμάτας κατά των Τούρκων, είναι το διάσημο πλέον έθιμο του σαΐτοπόλεμου.



    Σύμφωνα με την παράδοση, οι Μεσσήνιοι χρησιμοποίησαν τις σαΐτες για να αναχαιτίσουν το ιππικό των Τούρκων. Ο δυνατός θόρυβος και ο κρότος που προκάλεσαν τρόμαξαν τα άλογα τόσο πολύ που έριξαν κάτω τους αναβάτες τους και έφυγαν φοβισμένα. Οι σαΐτολόγοι προετοιμάζονται όλον τον χρόνο για εκείνη την ημέρα. Ετοιμάζουν τα χαρμάνια και γεμίζουν τους χαρτονένιους σωλήνες που θα σκάσουν την Κυριακή του Πάσχα. Οι συμμετέχοντες χωρίζονται σε ομάδες των 10-15 ατόμων, οι οποίες διαθέτουν λάβαρο, σαλπιγκτή και επικεφαλής. Πολλοί από αυτούς φορούν παραδοσιακές στολές, ενώ οι υπόλοιποι προτιμούν πρόχειρα ρούχα και στρατιωτικές στολές. Με το σύνθημα της έναρξης οι σαΐτες ανάβουν και η εκκωφαντική φασαρία ξεσηκώνει το πλήθος που ζητωκραυγάζει. Οι σαΐτολόγοι αντιμετωπίζουν με ιδιαίτερο πάθος και ενθουσιασμό το συγκεκριμένο έθιμο, και εκφράζονται κάπως έτσι:
    «Η μέση λυγίζει, τα γόνατα σπάνε, τα πόδια ψαλίδια, η πλάτη σκυμμένη, το κεφάλι χαμηλά, βλέμμα μακρινό, μυαλό σε έκσταση, χέρια φτερούγες». Η... νιρβάνα του σαϊτολόγου! Το έθιμο παλαιότερα αναβίωνε στο δημοτικό στάδιο του Μεσσηνιακού, όμως τα τελευταία χρόνια γίνεται στη Δυτική Παραλία (Παλιά Σφαγεία). Εκτός από την Καλαμάτα το έθιμο αναβιώνει στην Μεσσήνη και την Αιθαία.

    Λακωνία – Μάνη



    Το ψητό αρνί, τα κόκκινα αυγά και οι γαλατόπιττες είναι τα τρία απαραίτητα εδέσματα της λαμπρής, παμπάλαια καθιερωμένα.
    Πρωί - πρωί μόλις βγει ο ήλιος της Λαμπρής, αρχίζει στα χωριά το ψήσιμο του αρνιού στη σούβλα. Ανάβουν έξω από το σπίτι τη φωτιά με κληματόβεργες, που κάνουν το σφαχτό πιο νόστιμο. «Το ψήσιμο είναι τέχνη», λένε οι τσομπάνηδές μας. Αναλαμβάνει λοιπόν ο πιο έμπειρος του σπιτιού. Αρχίζει το γύρισμα της ξύλινης σούβλας σιγά - σιγά, κι' όχι πολύ κοντά στη φωτιά, για να μην «πάρει», να μη φρυγανισθεί το αρνί πριν της ώρας του. Όσο ροδίζει και ζεσταίνεται, τόσο πλησιάζει τη φωτιά η σούβλα. Δίπλα ετοιμάζονται τα κοκορέτσια, τα γλυκάδια και οι μεζέδες για να συνοδεύσουν τα ποτήρια το κρασί, που θα πιούν οι παρέες των συγγενών και φίλων, περνώντας απΆ τις ψησταριές να πουν τα «Χρόνια Πολλά» και το «Χριστός Ανέστη». Κι αλίμονο σΆ όποιον βρουν να έχει άπαχο αρνί στη σούβλα του.
    Είναι ζήτημα φιλοτιμίας στα χωριά το καλό λαμπριάτικο αρνί. Γι' αυτό πολλοί τρέφουν καλά μια ξεχωριστή προβατίνα, τη «μανάρα», που θα γεννήσει το λαμπρινό. Το αρνί αυτό δεν το «αποκόβουν σαν έλθη η ώρα του. Το αφήνουν να πιεί πολύ γάλα από τη μάνα του» Έτσι γίνεται παχύ και νόστιμο και φθάνει συχνά στους πέντε μήνες να ζυγίζει πάνω από 20 κιλά. Τη Μεγάλη Πέμπτη ο «λαμπρινός» στολίζεται με μια κόκκινη κορδέλα στο λαιμό ή σημαδεύεται, στη ράχη με κόκκινη βαφή. Την ίδια μέρα φθάνουν στο χωριό και οι τσοπάνηδες με το κοπάδι τα μανάρια, που θα αγοράσουν απΆ αυτούς οι πιο πολλοί χωρικοί. «Δεν στέργει όμως η πλάτη των αρνιών αυτών», λεν οι γέροι βοσκοί κι' οι άλλοι ειδικοί. που μαντεύουν τα μελλούμενα της ωμοπλάτης το κόκαλο στον ήλιο. Για να δείξει την τύχη του νοικοκύρη, η «σπάλα» του αρνιού της Λαμπρής, πρέπει να φάει το ζωντανό απ' το χέρι του πολλές φορές, να μείνει καιρό στο σπίτι και να συνδεθεί μ' αυτόν. Είναι κιΆ αυτό κάπως ένας ακόμα λόγος, που ανατρέφουν τους «λαμπρινούς».



    Ένα άλλο έθιμο, σχετικό με τη μαντική και τούτο, γίνεται σε μερικά χωριά με τα κόκκινα αυγά, το δεύτερο αυτό χαρακτηριστικό πασχαλινό φαγώσιμο.
    Παραχώνουν στη γη ένα αυγό τη Μεγάλη Πέμπτη και το βγάζουν την Κυριακή. Απ' τα σχήματα των κηλίδων, που έχουν σχηματισθεί πάνω στο τσόφλι, προλέγουν οι εμπειρικοί τα μέλλοντα.
    Τα αυγά, στα χωριά, τα μαζεύουν από τη Μεγάλη Σαρακοστή ,που τότε δεν τα τρων γιατί νηστεύουν. Παλαιότερα, ήταν γενική συνήθεια να τα πηγαίνουν στην εκκλησία να τα ευλογήσει ο παπάς, πριν ακόμη τα θάψουν, τη Μεγάλη Πέμπτη.
    ¶λλο έθιμο που γίνεται στην πατρίδα μας τη Μάνη, είναι και το ζύμωμα. Από την Μεγάλη Πέμπτη ζυμώνουν οι νοικοκυρές από μια λαμπριάτικη κουλούρα, με «επτάζυμο ζυμάρι» για καθέναν του σπιτιού, τους βαφτισιμιούς, τους συγγενείς και τους φίλους - ακόμη και γι' αυτούς που λείπουν στα ξένα - και ετοιμάζουν τη νόστιμη γαλακόπιτα.

    Αχαϊα

    ¶νω Καστρίτσι: Θρησκευτική δέηση και πομπή
    Τη δεύτερη μέρα του Πάσχα στο ¶νω Κα¬στρίτσι αναβιώνει ένα έθιμο που έρχεται από τα βάθη των αιώνων. Η παράδο¬ση θέλει τους κατοίκους του ¶νω Καστριτσίου να τελούν θρησκευτικές δεήσεις στην προ¬σπάθεια τους να προφυλάξουν το χωριό από κάποια καταστροφή. ¶λλοι λένε από λοιμό ή διάφορες επιδημίες και άλλοι από κατολισθή¬σεις. Οι κάτοικοι λοιπόν κατόπιν προτροπής των ιερωμένων πραγματοποιούσαν θρησκευ¬τική λιτανεία και δέηση, περιφέροντας τις άγιες εικόνες σε κύκλο σε όλα τα υψώματα γύρω από το χωριό. Έτσι κι εφέτος τηρώντας την παράδοση τη Δευτέρα το πρωί θα αρχίσει η δέηση ή λέηση (στην τοπική διάλεκτο), από την κεντρική εκκλησία, θα προηγείται της πομπής η εικόνα της Ανάστασης και θα ακο¬λουθούν σημαίες, εξαπτέρυγα και εικόνες που κρατούν οι κάτοικοι του χωριού ντυμέ¬νοι με παραδοσιακές στολές. Καθ' όλη τη διάρ¬κεια της πομπής οι κάτοικοι επικαλούνται το «Κύριε Ελέησον». Η πομπή ακολουθεί περι¬μετρική διαδρομή σε κάθε ξωκλήσι, οι ιερείς "βγάζουν" ύψωμα σε συγκεκριμένο υπεραιωνόβιο δέντρο και καταλήγουν στο ξωκλήσι της Παναγίας, όπου τελείται Θεία Λειτουρ¬γία. Στη συνέχεια, όλοι όσοι συμμετέχουν στην πομπή, μικροί, μεγάλοι, ντόπιοι και επι¬σκέπτες αφού έχουν διανύσει πεζοπορία πέντε ωρών περίπου καταλήγουν στην κε¬ντρική πλατεία. Εκεί ο παπάς σύρει πρώτος το χορό με όλους τους φουστανελάδες και ακολουθεί γλέντι με ψητά αρνιά, κόκκινα αυγά, κουλούρια και κρασί.

    Τεμένη Αιγίου: Καινε τον Ιούδα
    Την Κυριακή του Πάσχα ή της Αγάπης, στην Τέμενη Αιγίου στην πλατεία του χωριού τελείται το έθιμο της καύσης του Ιούδα. Το έθιμο αναβιώνει από τον Πολιτιστικό Σύλλο¬γο της περιοχής. Το βράδυ στην πλατεία μπροστά από την εκ¬κλησία του Αγίου Γεωργίου πραγματοποιείται θεατρικό δρώμενο που αναπαριστά τη δίκη του Ιούδα, του οποίου στο τέλος ρί¬χνουν το ομοίωμα στη φωτιά.

    Τουρλάδες Καλαβρύτων: Το έθιμο της «Κουλούρας»
    Τη δεύτερη μέρα του Πάσχα, γιορτάζεται το έθιμο της «Κουλούρας». Σε αυτό οι συμμετέχοντες λαμβάνουν μέρος σε αγώνα δρόμου, ο οποίος βέβαια γίνεται μέσα στην ανθισμένη φύση. Το έπαθλο του νικητή είναι μια «κουλούρα», ένα είδος ψωμιού με γλυκιά γεύση, που παρασκευάζεται τη Μεγάλη Πέμπτη μαζί με τα κόκκινα αυγά από ανύπαντρες κοπέλες του χωριού. Οι νικητές τεμαχίζουν τις κουλούρες και τις μοιράζουν στους παρευρισκόμενους.

    «Κουλούρα» και στην Χαλανδρίτσα
    Το έθιμο της Κουλούρας αναβιώνει και στην Χαλανδρίτσα. Ανήμερα της εορτής του Αγίου Γεωργίου το ομώνυμο ξωκλήσι της περιοχής ανοίγει τις πύλες του για να γιορτάσουν όλοι μαζί αναβιώνοντας παλαιά έθιμα χρόνων. Αρκετοί πιστοί ντόπιοι αλλά και επισκέπτες παρευρίσκονται στο εκκλησάκι του Αϊ Γιώργη για να παρακολουθήσουν τη Θεία λειτουργία καθώς και τους ιππείς, οι οποίοι συμμετέχουν στον αγώνα για την Κουλούρα.

    Βασιλικό: Έφιπποι στον Αϊ Γιώργη

    Κάθε χρόνο στο Δημοτικό Διαμέρισμα Βασιλικού Φαρρών αναβιώνει τη Δευτέρα του Πάσχα το έθιμο της λιτάνευσης της εικόνας του Αγίου Γεωργίου (προστάτη της περιοχής) με τη συνοδεία αλόγων.
    Εκατοντάδες πιστοί πηγαίνουν στην εκκλησία του Αγίου Γεωργίου για να παρακολουθήσουν τη πανηγυρική Θεία Λειτουργία καθώς και την έφιππη λιτάνευση της εικόνας του Αγίου.
    Μετά τη Θεία Λειτουργία ακολουθεί στους δρόμους του Βασιλικού η λιτάνευση της εικόνας, όπου της πομπής προηγείτο νεαροί έφιπποι οι οποίοι κρατούσαν την ελληνική σημαία και το λάβαρο της εκκλησίας, στη συνέχεια ακολουθούν ιερείς με την εικόνα και οι πιστοί.
    Το συγκεκριμένο έθιμο αναβιώνει τα τελευταία πέντε χρόνια στην περιοχή ανήμερα της εορτής του Αγίου Γεωργίου. Οι νέοι του οικισμού προσπαθούν να κρατήσουν ζωντανό αυτό το ξεχωριστό έθιμο γι΄ αυτό το λόγο και η συμμετοχή τους είναι μεγάλη.
    Από την προηγούμενη ημέρα οι γυναίκες του Βασιλικού ετοιμάζουν διάφορα γλυκίσματα, τα οποία και μοιράζουν στους πιστούς έξω από την εκκλησία του Αγίου Γεωργίου.

    Έφιπποι και στην Κρήνη Συμπολιτείας
    Με επιτυχία πραγματοποιείται στο Δ.Δ. Κρήνη του Δήμου Συμπολιτείας η αναβίωση του παλαιού τοπικού εθίμου με αγώνες ιπποδρομίας μετά τον εορτασμό του Αγίου Γεωργίου σε ομώνυμο ξωκλήσι της περιοχής. Μετά τη Θεία Λειτουργία στο ξωκλήσι του Αγίου Γεωργίου οι καβαλάρηδες ιδιοκτήτες των αλόγων που συμμετείχαν στην ιπποδρομία προσκύνησαν ένας – ένας την εικόνα του Αγίου και ξικηνούν τον αγώνα. Η διαδρομή που κάνουν είναι από το ξωκλήσι μέχρι την πλατεία του χωριού Κρήνη. Η εκδήλωση συνδιοργανώνεται από τον Δήμο Συμπολιτείας και τον Ιππικό Όμιλο Αιγίου.

    Διακοπτό: Υπαίθριο ψήσιμο
    Αρκετές είναι οι εκδηλώσεις που τελού¬νται την εβδομάδα της Διακαινησίμου, δηλα¬δή την εβδομάδα μετά το Πάσχα. Στο μετα¬ξύ, την Κυριακή του Πάσχα ψήνουν αρνιά σε κάθε γειτονιά, με πειράγματα για τον πιο κα¬λοψημένο οβελία, καθώς επίσης χορό και τραγούδι.




    http://www.ultragreek.com/forums/image.php?u=11&type=sigpic&dateline=1249092689

  12. Οι παρακατω 2 χρήστες σε ευχαριστούν Anatolh για το θέμα αυτό:

    geodon (19-04-11), hammer (18-04-11)

  13. #7
    Εγγραφή
    05-07-2009
    Μηνύματα
    12.143
    Ευχαριστώ
    8.168
    Εχει 12.644 Ευχαριστώ σε 7.107 Posts

    Προεπιλογή Η ιστορία και τα έθιμα της Μεγάλης Τρίτης



    Την Μεγάλη Τρίτη ψάλλεται το τροπάριο της Κασσιανής και γινόμαστε κοινωνοί δύο παραβολών του Κυρίου. Της παραβολής των Μωρών Παρθένων και της παραβολής των ταλάντων.

    Την Μεγάλη Τρίτη γινόμαστε κοινωνοί δύο παραβολών του Κυρίου. Της παραβολής των Μωρών Παρθένων και της
    παραβολής των ταλάντων.

    Σύμφωνα με την πρώτη, δέκα παρθένες βγήκαν να υποδεχθούν τον Νυμφίο κάποιο βράδυ. Κρατούσαν και οι δέκα από ένα λυχνάρι, όμως μόνο οι πέντε από αυτές είχαν φροντίσει να πάρουν και επιπλέον λάδι, σε περίπτωση που τους
    χρειαστεί. Αυτές οι πέντε ήταν οι σώφρονες, οι γνωστικές δηλαδή. Ο Νυμφίος άργησε όμως να έρθει και οι δέκα
    παρθένες κοιμήθηκαν. Αργά την νύχτα, μια φωνή ακούστηκε να λέει: «Ιδού ο Νυμφίος έρχεται εν τω μέσω της νυκτός».
    Τότε αυτές ξύπνησαν και έτρεξαν για να προϋπαντήσουν τον Νυμφίο. Στα λυχνάρια όμως το λάδι είχε καεί. Οι πέντε
    γνωστικές παρθένες, έβαλαν το επιπλέον λάδι που είχαν προβλέψει να πάρουν μαζί τους και πήγαν να Τον
    συναντήσουν. Οι υπόλοιπες πέντε όμως, οι Μωρές, οι άμυαλες δηλαδή, έχασαν την ευκαιρία αφού τα λυχνάρια
    τους ήταν σβηστά. Έτσι είναι, είπε ο Ιησούς, και η Βασιλεία των Ουρανών. Όποιος φροντίσει από πριν για την
    ψυχή του θα εισέλθει στο Βασίλειο του Νυμφίου.

    Η δεύτερη παραβολή, των Ταλάντων, λέει τα εξής: Κάποτε ένας άρχοντας θα πήγαινε ένα μακρινό ταξίδι. Πριν φύγει
    κάλεσε τους τρεις υπηρέτες του και τους έδωσε μερικά τάλαντα, χρήματα δηλαδή. Στον πρώτο υπηρέτη έδωσε πέντε
    τάλαντα. Στον δεύτερο έδωσε δύο ενώ στον τρίτο έδωσε ένα τάλαντο. Όταν γύρισε από το ταξίδι, κάλεσε ξανά τους
    υπηρέτες του και ζήτησε να του πουν τι είχαν κάνει με τα χρήματα που τους είχε δώσει. Ο πρώτος μετά από σκληρή
    εργασία είχε καταφέρει να διπλασιάσει το αρχικό ποσόν, και επέστρεψε στον κύριο του δέκα τάλαντα. Το ίδιο είχε
    κάνει και ο δεύτερος και έτσι κατάφερε να επιστρέψει τέσσερα τάλαντα. Ο τρίτος όλο το διάστημα της απουσίας
    του κυρίου του, δεν εργάστηκε καθόλου. Και όχι μόνο αυτό αλλά ένιωθε και αδικημένος επειδή είχε πάρει μόνο ένα
    τάλαντο. Έτσι επιστρέφοντας αυτό το τάλαντο κατηγόρησε τον άρχοντα, για την αδικία που είχε υποστεί. Ο άρχοντας
    τότε πήρε αυτό το τάλαντο και το έδωσε στον πρώτο μαζί με τα άλλα δέκα. Με την παραβολή αυτή, ο Ιησούς δίδαξε
    ότι οι άνθρωποι πρέπει να καλλιεργούν τα χαρίσματα που τους δίνει ο Θεός, όχι μόνο για το δικό τους καλό αλλά
    και για το καλό του συνόλου.

    Όλη την Μεγάλη Εβδομάδα, στον εσπερινό της κάθε ημέρας διαβάζεται ο όρθρος της επομένης. Στον εσπερινό της
    Μεγάλης Τρίτης ακούγεται ένα από τα ωραιότερα τροπάρια της εκκλησιαστικής υμνογραφίας. Το τροπάριο της
    Κασσιανής. Όπως λέει και το όνομα του, υμνογράφος του τροπαρίου αυτού είναι η Κασσιανή. Μια μοναχή της
    Βυζαντινής εποχής, προικισμένη με το χάρισμα να γράφει εκπληκτικούς στίχους.
    Την ημέρα αυτή συνεχίζονται οι ετοιμασίες για το ¶γιο Πάσχα. Συνήθως είναι αφιερωμένη στο καθάρισμα του
    σπιτιού. Σε λίγες περιοχές της Ελλάδας, την Μεγάλη Τρίτη φτιάχνονται τα πασχαλινά κουλούρια και τσουρέκια, έθιμο
    που συνήθως γίνεται την Μεγάλη Πέμπτη.





    http://www.ultragreek.com/forums/image.php?u=11&type=sigpic&dateline=1249092689

  14. Ο παρακάτω χρήστης σε ευχαριστεί Anatolh για το ποστ σου

    geodon (20-04-11)

  15. #8
    Εγγραφή
    05-07-2009
    Μηνύματα
    12.143
    Ευχαριστώ
    8.168
    Εχει 12.644 Ευχαριστώ σε 7.107 Posts

    Προεπιλογή Η ιστορία και τα έθιμα της Μεγάλης Πέμπτης



    Ο Μυστικός Δείπνος.

    Tην Μεγάλη Πέμπτη αναβιώνονται στην Εκκλησία μας, τα γεγονότα της τελευταίας ημέρας της ζωής του Ιησού Χριστού στη Γη.

    Όπως μας αναφέρουν τα Ευαγγέλια, ο Χριστός θέλησε πριν θυσιαστεί για την σωτηρία των ανθρώπων, να δειπνήσει για
    τελευταία φορά με τους μαθητές του. Ο δείπνος αυτός είναι ο γνωστός μας Μυστικός Δείπνος.
    Έλαβε χώρα σε ένα
    υπερώο (σε ένα πατάρι δηλαδή) κάποιου σπιτιού της Ιερουσαλήμ, στο οποίο κρυφά συνέφαγαν οι μαθητές και ο
    Ιησούς. Πριν ξεκινήσει ο Δείπνος, ο Χριστός πήρε μια λεκάνη με νερό και έπλυνε τα πόδια των μαθητών του. Αυτό ήταν μια ενέργεια που έκαναν οι δούλοι της εποχής. Δηλαδή πριν από το φαγητό, έπλεναν τα πόδια των κυρίων τους. Με την
    πράξη του αυτή ο Ιησούς θέλησε να διδάξει τους μαθητές του και, μέσω αυτών, όλους τους ανθρώπους να είναι
    ταπεινοί και να υπηρετούν τους συνανθρώπους τους.

    Το γεγονός αυτό έχει λάβει στις μέρες μας το όνομα Ιερός Νιπτήρας. Σε πολλές περιοχές της χώρας μας, γίνεται αναπαράσταση του Ιερού Νιπτήρα το πρωί της Μεγάλης Πέμπτης.

    Κατόπιν ο Ιησούς κατά την διάρκεια του Μυστικού Δείπνου, και αφού είχε αποχωρήσει ο Ιούδας, παρέδωσε στους
    μαθητές του, το Μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας. Πρόσφερε άρτο λέγοντας: «λάβετε φάγετε τούτο εστί το σώμα μου»
    και κρασί «πίετε έξ αυτού πάντες τούτο γαρ εστί το αίμα μου το της καινής διαθήκης το περί πολλών εκχυνόμενον
    εις άφεσιν αμαρτιών
    ». Η παράδοση της Θείας Ευχαριστίας τελείωσε με την εντολή: «τούτο ποιείτε εις την εμήν
    ανάμνησιν
    ».
    Μετά το πέρας του Μυστικού Δείπνου, ο Ιησούς και οι μαθητές του, μετέβησαν στο Όρος των Ελαιών. Εκεί ο
    Χριστός προσεύχεται στον Πατέρα του, και τελικά συλλαμβάνεται από τους Ρωμαίους, με την βοήθεια του
    Ιούδα.
    Στον Εσπερινό της ημέρας έχουμε την Σταύρωση του Θεανθρώπου. Διαβάζονται τα 12 Ευαγγέλια που περιγράφουν
    τα ¶για Πάθη. Μετά το 5ο Ευαγγέλιο, βγαίνει ο Εσταυρωμένος. Στις εκκλησίες, όλο το βράδυ της Μεγάλης
    Πέμπτης μέχρι το πρωί της Μεγάλης Παρασκευής, παραμένουν κυρίως γυναίκες οι οποίες «μοιρολογούν», ψάλλοντας
    ύμνους, τον Χριστό.

    Σε πολλά μέρη, προετοιμάζουν τον στολισμό του Επιταφίου κατά την διάρκεια της νύχτας
    αυτής. Στα σπίτια των Χριστιανών, την Μεγάλη Πέμπτη, βάφονται τα κόκκινα αυγά. Για τον λόγο αυτό, η ημέρα λέγεται και
    Κόκκινη Πέμπτη ή Κοκκινοπέφτη. Εκτός από τα αυγά, την μέρα αυτή, φτιάχνονται τα πασχαλινά κουλούρια και τα
    τσουρέκια. Σε πολλές περιοχές της Ελλάδας, οι Χριστιανοί κρεμούν κόκκινα πανιά στα παράθυρα των σπιτιών τους.




    http://www.ultragreek.com/forums/image.php?u=11&type=sigpic&dateline=1249092689

  16. Ο παρακάτω χρήστης σε ευχαριστεί Anatolh για το ποστ σου

    geodon (22-04-11)

  17. #9
    Εγγραφή
    05-07-2009
    Μηνύματα
    3.062
    Ευχαριστώ
    20.274
    Εχει 2.798 Ευχαριστώ σε 1.584 Posts

    Προεπιλογή Τα πασχαλινά έθιμα και γιατί τα τηρούμε με ευλάβεια κάθε χρόνο





    Θυμάμαι την γιαγιά μου και την μητέρα μου όταν η αυλή στο πατρικό μου στο χωριό ήταν ακόμα τσιμεντένια, να καθαρίζουν καλά και να βάφουν τις άκρες από τα σκαλοπάτια και τις γλάστρες με άσπρη μπογιά. Η Λαμπρή έπρεπε να βρει το σπίτι πεντακάθαρο.




    Γύρω από τις συνήθειες του Πάσχα μπλέκονται έθιμα και πρακτικές, που έχουν τις ρίζες τους σε προχριστιανικά και λαϊκά δρώμενα. Πρόκειται για έθιμα με χαρακτήρα λατρευτικό, εξαγνιστικό, αλλά και αποτρεπτικό του κακού, όποιου κακού απειλεί την οικογένεια.






    Τα κόκκινα αυγά της Μεγάλης Πέμπτης έχουν μια ολόκληρη ιεροτελεστία, που ξεκινάει από την επιλογή των καλύτερων αυγών, βαφής και σχεδίων και καταλήγει στην τοποθέτηση τους στο πασχαλινό τραπέζι. Περικλείουν όλη μας τη ζωή. Εκφράζουν τη χαρά για την Ανάσταση του Χριστού και το χρώμα τους λειτουργεί αποτρεπτικά για κάθε κίνδυνο ή αρρώστια.



    Γιατί βάφουμε τα αυγά (κυρίως) κόκκινα



    Το κόκκινο χρώμα, είναι χαρακτηριστικό για τη Μεγάλη Πέμπτη, όχι μόνο στα αυγά. Σε πολλές περιοχές απλώνουν ένα κόκκινο υφαντό ή ένα πανί στο παράθυρο, στο μπαλκόνι, στην αυλή του σπιτιού, έθιμο που έχει παρόμοιους με το αυγό συμβολισμούς και κυρίως αποτρεπτικές ιδιότητες.



    Τα κόκκινα αυγά, τα τσουγκρίζουμε, ευχόμενοι ο ένας στον άλλον. Μια πράξη που συμβολίζει το σπάσιμο του τάφου και των δεσμών του θανάτου με την Ανάσταση του Κυρίου. Έπειτα τα τρώμε, ώστε να αποκτήσουμε την κρυμμένη δύναμή τους.








    Τα βάζουμε σε λαμπροκουλούρες και σε τσουρέκια. Τα τοποθετούμε στους τάφους, ώστε και οι νεκροί να λάβουν το μήνυμα της Ανάστασης. Τα βάζουμε στο εικονοστάσι για φυλαχτό. Μ' αυτά σταύρωναν όσους έχουν υποστεί βασκανία ή τις έγκυες και αγγίζουν το σώμα των ασθενών για να τους ανακουφίσουν από τους πόνους. Τα θάβουν στο αμπέλι για να προστατεύεται από τα σκαθάρια και το χαλάζι και στο χωράφι για καλή σοδειά. Τα κρεμούν με κλωστή από το ταβάνι, στολίζοντας και προστατεύοντας έτσι το σπίτι.



    Τη Μεγάλη Πέμπτη ζυμώνουν επίσης τα ψωμιά της Λαμπρής και τα κουλουράκια, ενώ οι νονοί στέλνουν τις λαμπάδες στα βαφτιστήρια και φυσικά το βράδυ στολίζουν τον Επιτάφιο με λουλούδια.



    Ο θόρυβος για να διώξουμε τον θάνατο (καμιά φορά με τραυματισμούς, αλλά τα έθιμα πρέπει να τηρούνται)



    Η Μεγάλη Παρασκευή είναι ημέρα απόλυτης αργίας, εντός και εκτός σπιτιού. Σε ορισμένες περιοχές, οι πιστοί συμπάσχουν με τον Χριστό πίνοντας τρεις γουλιές ξύδι. Στην περιφορά του Επιταφίου ακολουθούμε με κεριά, εκφράζοντας την θλίψη μας και μετά περνάμε από κάτω, καθώς θεωρείται μεγάλη ευλογία.


    Το Μεγάλο Σάββατο στολίζουν τον ναό με κλαδιά και φύλλα δάφνης, ενώ σε πολλά μέρη το μεσημέρι έχουμε την πρώτη Ανάσταση. Με το "Ανάστα ο Θεός" σκορπιούνται τα δαφνόφυλλα, χτυπούν οι καμπάνες και οι πιστοί τα πόδια τους στο στασίδι, πυροβολούν, γενικά κάνουν θόρυβο για να διώξουν τον θάνατο.



    Θόρυβος με βαρελότα και καμπάνες γίνεται και το βράδυ της Ανάστασης, μετά το "Χριστός Ανέστη", οπότε τσουγκρίζουν τα αυγά, ενώ σε διάφορα μέρη της Ελλάδας σπάνε τσουκάλια. Ο θάνατος νικήθηκε και η γιορτή αρχίζει. Μετά την Ανάσταση έχουμε το έθιμο της μαγειρίτσας με πολλά χορταρικά ό,τι πρέπει για το στομάχι, που είχε να δεχτεί τροφή ζωικής προέλευσης πολύ καιρό.



    Το Πάσχα



    Πάσχα σημαίνει σούβλισμα του αρνιού. Σε πολλές περιοχές, πριν σφάξουν το ζώο, το τιμούν ιδιαίτερα, στολίζοντας το με κόκκινη κορδέλα ή βάφοντας το με κόκκινη μπογιά από τα αυγά. Το αρνί συμβολίζει τον Χριστό που θυσιάστηκε σαν ζώο για την σωτηρία όλης της ανθρωπότητας.


    Την ημέρα του Πάσχα έχουμε τη Δεύτερη Ανάσταση, την Αγάπη. Μετά την μικρή απογευματινή λειτουργία σε πολλές περιοχές της Ελλάδας ακολουθούσαν τελετουργικοί χοροί γύρω από την εκκλησία, με τον ιερέα να ανοίγει τον χορό, ενώ επισκέπτονταν και το νεκροταφείο, όπου χόρευαν γύρω από τους τάφους. Ο θάνατος έχει νικηθεί και η γιορτή συνεχίζεται.


    ΕΛΕΝΑ ΜΠΟΥΖΑΛΑ



    ΦΙΛΙΚΑ ΓΙΩΡΓΟΣ


  18. Οι παρακατω 2 χρήστες σε ευχαριστούν geodon για το θέμα αυτό:

    hammer (18-04-14), korn (16-04-12)

  19. #10
    Εγγραφή
    02-04-2010
    Μηνύματα
    6.654
    Ευχαριστώ
    1.231
    Εχει 10.708 Ευχαριστώ σε 4.763 Posts

    Προεπιλογή Απάντηση: Πασχαλινά έθιμα

    Ύδρα, το Πάσχα της θάλασσας και της παράδοσης


    Μοναδικά ήθη και έθιμα


    Ανθισμένα λουλούδια, πετρόχτιστα αρχοντικά και ένας κοσμοπολίτικος αέρας σας υποδέχεται στην πανέμορφη Ύδρα. Εδώ το Πάσχα σημαίνει θάλασσα και παραδόσεις.

    Σε αυτό το γραφικό νησί του Αργοσαρωνικού με την πλούσια ναυτική παράδοση και την ένδοξη ιστορία, οι ντόπιοι θα σας μυήσουν στα τοπικά ήθη και έθιμα για να ζήσετε ένα αξέχαστο παραδοσιακό Πάσχα. Τις ημέρες της Μεγάλης Εβδομάδας στην Ύδρα, αναβιώνουν έθιμα παλιά, δεμένα με τη θάλασσα.



    Τη Μεγάλη Παρασκευή, η περιφορά του Επιταφίου γίνεται στα καλντερίμια και τις γειτονιές του νησιού, με τον κόσμο να κρατά αναμμένα κεριά, ακολουθώντας τον Επιτάφιο. Κορυφαία στιγμή είναι η είσοδος του Θαλασσινού Επιτάφιου που περιφέρεται στη συνοικία Καμίνι μέσα στο νερό.



    Οι άντρες που τον κρατούν βουτούν στη θάλασσα κρατώντας τον Επιτάφιο ψηλά για προστασία καθώς διαβάζεται η Ακολουθία. Πλήθος κόσμου συρρέει κάθε χρόνο στην περιοχή για να ζήσει από κοντά αυτό το μοναδικό θέαμα μέσα σε μια κατανυκτική ατμόσφαιρα. Η εμπειρία θα σας μείνει αξέχαστη. Το βράδυ του Μεγάλου Σαββάτου, μόλις ακουστεί το Χριστός Ανέστη το λιμάνι της Ύδρας παίρνει φωτιά από τα βεγγαλικά και τα βαρελότα.

    Η Κυριακή του Πάσχα, εκτός από τα τοπικά εδέσματα και το παραδοσιακό σουβλιστό αρνί, έχει μια γεύση από την παράδοση των μπουρλοτιέρηδων.



    Στην προκυμαία του λιμανιού γίνεται το κάψιμο του Ιούδα. Ένα ομοίωμα γεμισμένο με εύφλεκτες ύλες στήνεται σε μια κρεμάλα και παραδίδεται στις φλόγες αφού πρώτα τιμωρηθεί από τα όπλα των ντόπιων.

    Μην παραλείψετε να δοκιμάσετε τα παραδοσιακά αμυγδαλωτά που θα σας αφήσουν με τη γλυκιά ανάμνηση των διακοπών.




  20. Ο παρακάτω χρήστης σε ευχαριστεί lenin67 για το ποστ σου

    hammer (18-04-14)

Σελίδα 1 από 2 12 ΤελευταίαΤελευταία

Παρόμοια Θέματα

  1. Απαντήσεις: 0
    Τελευταίο Μήνυμα: 26-04-13, 16:14
  2. Απαντήσεις: 0
    Τελευταίο Μήνυμα: 08-04-11, 04:08

Tags for this Thread

Δικαιώματα - Επιλογές

  • You may not post new threads
  • You may not post replies
  • You may not post attachments
  • You may not edit your posts
  •  
  • BB code is σε λειτουργία
  • Τα Smilies είναι σε λειτουργία
  • Ο κώδικας [IMG] είναι σε λειτουργία
  • [VIDEO] code is σε λειτουργία
  • Ο κώδικας HTML είναι εκτός λειτουργίας